Bài trích sách ngôn sứ I-sai-a.

Hỡi những kẻ làm đầu Xơ-đôm,
hãy nghe lời Đức Chúa phán.
Hỡi dân Gô-mô-ra,
hãy lắng tai nghe Thiên Chúa chúng ta dạy bảo.
16Hãy rửa cho sạch, tẩy cho hết,
và vứt bỏ tội ác của các ngươi cho khỏi chướng mắt Ta.
Đừng làm điều ác nữa.
17Hãy tập làm điều thiện, tìm kiếm lẽ công bình,
sửa phạt người áp bức, xử công minh cho cô nhi,
biện hộ cho quả phụ.
18Đức Chúa phán : “Hãy đến đây, ta cùng nhau tranh luận !
Tội các ngươi, dầu có đỏ như son, cũng ra trắng như tuyết;
có thẫm tựa vải điều, cũng hoá trắng như bông.
19Nếu các ngươi chịu nghe lời Ta,
các ngươi sẽ được hưởng dùng hoa mầu trong xứ.
20Còn nếu các ngươi từ chối mà phản nghịch,
các ngươi sẽ phải ăn gươm ăn giáo.”
Miệng Đức Chúa đã phán như vậy.

Đó là Lời Chúa

 

Kathleen N. Hattrup, trong bản tin Aleteia ngày 02/03/26, cho hay: Chủ tịch Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ, Tổng Giám mục Paul Coakley, đã đưa ra một tuyên bố hôm thứ Hai liên quan đến cuộc tấn công của Hoa Kỳ vào Iran.

Lặp lại lời kêu gọi của Đức Giáo Hoàng Leo sau giờ đọc Kinh Truyền tin giữa trưa, tổng giám mục cảnh báo về "khả thể xảy ra một thảm kịch với quy mô vô cùng lớn."

Ngài kêu gọi ngoại giao và "mọi nỗ lực để ngăn chặn sự leo thang hơn nữa". Ngài yêu cầu người Công Giáo và tất cả mọi người tiếp tục "cầu nguyện tha thiết cho hòa bình".

Toàn văn tuyên bố của ĐTGM Paul Coakley như sau:

Xung đột ngày càng gia tăng có nguy cơ leo thang thành một cuộc chiến tranh khu vực rộng lớn hơn. Như Đức Thánh Cha đã cảnh báo, chúng ta đang đối diện với khả thể xảy ra một thảm kịch với quy mô khổng lồ. Các giám mục anh em của tôi và tôi cùng hiệp nhất tiếng nói với Đức Thánh Cha và tha thiết kêu gọi tất cả các bên liên quan hãy để ngoại giao lấy lại vai trò đúng đắn của nó. Chúng tôi kêu gọi chấm dứt vòng xoáy bạo lực và quay trở lại sự tham gia ngoại giao đa phương nhằm bảo vệ 'sự an lành của các dân tộc, những người khao khát một cuộc sống hòa bình dựa trên công lý'. Tất cả các quốc gia, các tổ chức quốc tế và các đối tác cam kết vì hòa bình phải nỗ lực hết sức để ngăn chặn sự leo thang hơn nữa.

Trong thời điểm quan trọng này, tôi mời gọi người Công Giáo và tất cả những người thiện chí tiếp tục cầu nguyện tha thiết cho hòa bình ở Trung Đông, cho sự an toàn của quân đội chúng ta và những người vô tội, để các nhà lãnh đạo có thể tìm kiếm đối thoại thay vì sự hủy diệt, và theo đuổi lợi ích chung thay vì thảm kịch chiến tranh. Chúng ta khẩn cầu sự cầu bầu của Đức Mẹ Maria, Nữ Vương Hòa Bình, để cầu nguyện cho thế giới đầy biến động của chúng ta và cho một nền hòa bình lâu dài.

Tuyên bố của Caritas

Dưới đây là tuyên bố được phát hành hôm Chúa nhật từ nhóm từ thiện quốc tế của Giáo Hội Công Giáo, Caritas:

Caritas kiên quyết lên án các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran hôm thứ Bảy, trong đó họ tuyên bố đã thả hơn 1,200 quả bom, và các cuộc tấn công trả đũa của Iran vào Israel và một số quốc gia khác trong khu vực, bao gồm Bahrain, Iraq, Jordan, Kuwait, Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.

Những hành động chiến tranh này làm gia tăng căng thẳng, bạo lực và bất ổn trong khu vực, đe dọa triển vọng hòa bình, và cấu thành những vi phạm nghiêm trọng phẩm giá con người, pháp quyền và Luật pháp Quốc tế, bao gồm Hiến chương Liên hiệp quốc và Luật Nhân đạo Quốc tế, bảo vệ thường dân và những người không tham chiến trong xung đột.

Trường học, bệnh viện, nơi thờ phượng và khu dân cư, những nơi lẽ ra phải là chốn an toàn, chăm sóc và học tập, là những không gian được bảo vệ theo Luật Nhân đạo Quốc tế; các cuộc tấn công vào những nơi này, dù cố ý hay liều lĩnh, đều không thể biện minh về mặt đạo đức và bị pháp luật nghiêm cấm.

Trong thời điểm căng thẳng khu vực leo thang nhanh chóng này, Caritas kêu gọi tất cả các bên ngay lập tức lùi bước khỏi bờ vực và xoa dịu tình hình, kiềm chế các hành động quân sự tiếp theo, và thực hiện nghĩa vụ bảo vệ thường dân mà không có ngoại lệ.

Việc mất đi sinh mạng vô tội, đặc biệt là trẻ em, đòi hỏi sự kiềm chế khẩn cấp và cam kết mới đối với ngoại giao.

Phát biểu của Đức Leo XIV

Sau kinh Truyền Tin hôm nay, đáp lại tình trạng bạo lực leo thang ở Trung Đông, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã mạnh mẽ kêu gọi sự ổn định và hòa bình, điều chỉ có thể đạt được thông qua đối thoại hợp lý và chân thành.

Trực tiếp nói với tất cả các bên liên quan, Đức Giáo Hoàng Leo XIV nói:

“Trước khả thể xảy ra một thảm kịch với quy mô khổng lồ, tôi tha thiết kêu gọi tất cả các bên liên quan hãy gánh vác trách nhiệm đạo đức để ngăn chặn vòng xoáy bạo lực trước khi nó trở thành một vực thẳm không thể vượt qua. Mong rằng ngoại giao sẽ lấy lại vai trò xứng đáng của mình, và mong rằng hạnh phúc của các dân tộc, những người khao khát một cuộc sống hòa bình dựa trên công lý, sẽ được duy trì. Và chúng ta hãy tiếp tục cầu nguyện cho hòa bình.”

Tổ chức Caritas cũng lặp lại lời kêu gọi khẩn thiết này. Công lý, sự kiềm chế và sự ưu tiên mạng sống con người phải là kim chỉ nam cho mọi quyết định của các nhà lãnh đạo quốc gia trong thời điểm quan trọng này.

Cộng đồng quốc tế phải hành động nhanh chóng để ngăn chặn thêm những mất mát sinh mạng vô tội và để đảm bảo trách nhiệm giải trình, sự bảo vệ và một con đường thực sự hướng tới hòa bình.

 

1. Người dân Iran hân hoan mừng cái chết của Khamenei trên đường phố Tehran và trên toàn thế giới.

Những đoạn phim rò rỉ từ giới truyền thông được kiểm soát chặt chẽ của Iran dường như cho thấy những cuộc ăn mừng và reo hò trên đường phố Tehran sau khi Iran xác nhận Lãnh tụ tối cao của nước này, Ayatollah Ali Khamenei, đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công phối hợp giữa Mỹ và Israel.

Đài truyền hình nhà nước Iran xác nhận cái chết của vị lãnh đạo 86 tuổi này vào sáng sớm Chúa Nhật, 01 Tháng Ba. Thời điểm công bố cái chết của Ayatollah Ali Khamenei là 5 giờ sáng được nhiều người xem là một cách để kiểm soát thiệt hại trong quan hệ công chúng. Diễn biến này xảy ra sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Khamenei là một trong số những nhân vật quân sự và chính trị cao cấp của Iran thiệt mạng kể từ khi các cuộc tấn công bắt đầu vào thứ Bảy.

“Khamenei, một trong những kẻ độc ác nhất trong lịch sử, đã chết”, Tổng thống Trump tuyên bố trên nền tảng Truth Social của mình.

Chính quyền Iran tuyên bố 40 ngày quốc tang và một tuần nghỉ lễ để tưởng niệm vị giáo sĩ lâu năm này, đồng thời thề sẽ có phản ứng mạnh mẽ.

Các cuộc tấn công của Israel vào Iran tiếp tục diễn ra vào Chúa Nhật, mà quân đội Israel cho biết đã nhắm vào “trung tâm” của Tehran. Iran đã đáp trả bằng các cuộc tấn công vào các căn cứ của Mỹ và các trung tâm quốc tế lớn ở Trung Đông, với ngày thứ hai liên tiếp các vụ nổ xảy ra ở Israel và một số quốc gia thân Mỹ trong khu vực.

Những hạn chế về thông tin ra vào Iran làm phức tạp thêm nỗ lực đánh giá tâm trạng của xã hội Iran. Trong khi một số báo cáo cho thấy sự hân hoan tương tự như những lễ kỷ niệm bùng nổ trên khắp thế giới từ cuối ngày thứ Bảy, truyền thông nhà nước lại cho biết “hàng chục ngàn” người thương tiếc đã tập trung tại trung tâm Tehran vào Chúa Nhật.

Những hình ảnh từ truyền thông nhà nước và phương Tây cho thấy các nhóm người ở thủ đô mặc đồ đen, ôm ảnh của nhà lãnh đạo tối cao bị ám sát và bật khóc. Thật khó để xác định quy mô của các nhóm người này hoặc hoàn cảnh chụp những hình ảnh đó.

Một số nhân chứng kể lại đã nghe thấy tiếng reo hò từ các mái nhà ở Tehran, trong khi những bức ảnh do truyền thông nhà nước công bố dường như cho thấy những người thương tiếc tập trung ở Tabriz, phía tây bắc Iran. Các báo cáo khác cho rằng đường phố Tehran đã vắng bóng người dân, người dân đang tìm nơi trú ẩn để tránh các cuộc không kích liên tục, nhưng các đoạn video trên mạng xã hội lại cho thấy người dân thủ đô đang nhảy múa và còi xe inh ỏi để ủng hộ việc giết chết giáo sĩ hàng đầu của Iran.

Ở những nơi khác, ít nhất chín người đã thiệt mạng trong các cuộc biểu tình phản đối sự can thiệp của Mỹ và Israel gần lãnh sự quán Mỹ tại thành phố Karachi của Pakistan hôm Chúa Nhật. Các cuộc biểu tình cũng nổ ra ở Iraq.

Trong khi đó, những người chỉ trích chế độ Iran, giơ cao cờ hiệu, đã xuống đường ở nhiều thành phố lớn bên ngoài Iran. Một số người ăn mừng điều mà họ tin là một khởi đầu mới cho Iran, nhưng tương lai của đất nước – bao gồm cả giới lãnh đạo trong những ngày tới – vẫn còn chưa rõ ràng. Một hội đồng lâm thời gồm ba người ở Tehran, thân cận với cựu lãnh đạo tối cao, đang điều hành đất nước cho đến khi người kế nhiệm được lựa chọn bởi các quan chức cao cấp.

Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran cho biết đến nay đã có hơn 200 người thiệt mạng trên khắp cả nước, trong đó có hơn 100 người mà một công tố viên địa phương tuyên bố đã thiệt mạng trong một vụ nổ tại một trường nữ sinh gần căn cứ quân sự ở miền nam Iran. Lực lượng Mỹ trong khu vực cho biết họ đã nắm được thông tin và đang điều tra.

Bộ Chỉ huy Trung ương Mỹ, cơ quan giám sát các hoạt động quân sự ở Trung Đông, cho biết ba binh sĩ của họ đã thiệt mạng và năm người khác bị thương, đánh dấu những trường hợp thương vong đầu tiên được biết đến của người Mỹ trong chiến dịch mang tên “Cơn thịnh nộ sử thi”. Tổng thống Trump đã cảnh báo rằng có thể sẽ có người Mỹ thiệt mạng khi tuyên bố các cuộc tấn công vào thứ Bảy.

Tại Israel, 11 người được xác nhận đã thiệt mạng kể từ sáng sớm thứ Bảy. Các quan chức cho biết, ít nhất 9 người đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công của Iran vào thị trấn Beit Shemesh ở miền trung nước này hôm Chúa Nhật, trong khi một phụ nữ bị trúng hỏa tiễn ở Tel Aviv vào cuối ngày thứ Bảy được xác định là công dân Phi Luật Tân 32 tuổi.

Nhiều quốc gia vùng Vịnh báo cáo các vụ nổ mới vào Chúa Nhật. Chính phủ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, gọi tắt là Các Tiểu Vương quốc Ả rập thống nhất cho biết đến nay đã có ba người thiệt mạng sau khi mảnh vỡ từ máy bay điều khiển từ xa bị đánh chặn và hỏa tiễn đạn đạo làm hư hại một số địa điểm trong nước. Chính quyền Kuwait cũng cho biết riêng một người đã thiệt mạng trên lãnh thổ của họ.

Các Tiểu Vương quốc Ả rập thống nhất Các Tiểu Vương quốc Ả rập thống nhất cho biết một căn cứ quân sự ở Abu Dhabi đã bị máy bay điều khiển từ xa của Iran tấn công hôm Chúa Nhật, trong khi các phi trường quốc tế lớn trong thành phố và ở Dubai bị hư hại. Hỏa hoạn đã bùng phát tại một cảng quan trọng và một khách sạn hạng sang ở Dubai.

Các máy bay điều khiển từ xa đã tấn công vào các cơ sở cảng ở Oman, một quốc gia đóng vai trò quan trọng trong việc làm trung gian cho các cuộc đàm phán hạt nhân giữa Mỹ và các quan chức Iran, truyền thông trong nước đưa tin. Bahrain, Jordan và Qatar cũng là mục tiêu của các cuộc tấn công vào cuối tuần qua.

Tổng thống Trump cảnh báo rằng các cuộc tấn công trên không tiếp theo của Iran sẽ khiến quân đội Mỹ đáp trả Iran “với một lực lượng chưa từng thấy trước đây”.

Quân đội Mỹ hôm Chúa Nhật đã bác bỏ các báo cáo từ Iran cho rằng Tehran đã tấn công Hàng Không Mẫu Hạm USS Abraham Lincoln bằng hỏa tiễn đạn đạo. Con tàu này đã được điều đến khu vực như một phần của kế hoạch tăng cường lực lượng quân sự quy mô lớn của Mỹ trước các cuộc tấn công.

[Newsweek: Iranians Rejoice Khamenei’s Death on Streets of Tehran and Worldwide]

2. Ukraine tấn công các radar phòng không S-300 của Nga trong một loạt vụ tấn công.

Trong cuộc họp báo tại trung tâm báo chí Kyiv hôm Thứ Hai, 02 Tháng Ba, phát ngôn nhân Bộ Quốc phòng Ukraine, Chuẩn tướng Oleksii Hromov, cho biết lực lượng Ukraine đã tấn công các trạm radar của hệ thống phòng không S-300 và tổ hợp S-300V4 tại khu vực Donetsk bị Nga tạm chiếm vào đêm 1 tháng 3, cùng với một số mục tiêu quân sự khác.

Cũng trong đêm đó, Ukraine đã tấn công một kho đạn dược và một vị trí đóng quân của Nga ở tỉnh Donetsk. Tại khu vực bị tạm chiếm của tỉnh Zaporizhzhia, các cuộc tấn công của Ukraine nhắm vào một kho nhiên liệu và chất bôi trơn, một cơ sở sửa chữa quân sự và các vị trí đóng quân của Nga, theo báo cáo.

Kyiv thường xuyên tấn công các cơ sở quân sự của Nga, cũng như cơ sở hạ tầng dầu mỏ và các mục tiêu công nghiệp khác giúp Nga tài trợ cho chiến tranh và cung cấp vũ khí, nhiên liệu và thiết bị cho quân đội Nga.

Quân đội Ukraine đã công bố đoạn video dường như cho thấy một máy bay điều khiển từ xa tấn công hệ thống radar của Nga. Bộ Tổng tham mưu không nêu rõ liệu lực lượng Ukraine có sử dụng loại vũ khí nào khác ngoài máy bay điều khiển từ xa trong các cuộc tấn công hay không.

Bộ Tổng tham mưu cũng xác nhận rằng các trung tâm điều khiển máy bay điều khiển từ xa đã bị phá hủy vào ngày 28 tháng 2 tại tỉnh Belgorod của Nga và tại phần tỉnh Donetsk bị Nga tạm chiếm.

Ngoài ra, lực lượng Ukraine đã tấn công quân đội Nga và một trung tâm điều khiển máy bay điều khiển từ xa ở tỉnh Zaporizhzhia.

Bộ Tổng tham mưu cho biết quy mô tổn thất quân sự của Nga và mức độ thiệt hại toàn diện vẫn đang được đánh giá.

Trước đó, vào ngày 24 tháng 2, quân đội Ukraine đã triển khai các hỏa tiễn ATACM tầm xa do Mỹ cung cấp nhằm vào các sở chỉ huy, kho đạn dược và cơ sở hậu cần của Nga tại các vùng lãnh thổ bị tạm chiếm trong một loạt các cuộc tấn công.

[Kyiv Independent: Ukraine hits Russia's S-300 air defense radars in series of strikes, shows footage]

3. Thủ tướng Starmer cho phép Tổng thống Trump sử dụng các căn cứ của Anh để tấn công các kho hỏa tiễn của Iran.

Tối Chúa Nhật, 01 Tháng Ba, Thủ tướng Keir Starmer tuyên bố Anh sẽ cho phép Washington sử dụng các căn cứ của Anh để phá hủy hỏa tiễn của Iran và khả năng phóng chúng vào các đồng minh của Anh ở vùng Vịnh.

“Cách duy nhất để ngăn chặn mối đe dọa là phá hủy các hỏa tiễn ngay tại nguồn, trong các kho chứa hoặc các bệ phóng dùng để bắn chúng,” ông nói. “Hoa Kỳ đã yêu cầu được sử dụng các căn cứ của Anh cho mục đích phòng thủ cụ thể và có giới hạn đó. Chúng tôi đã quyết định chấp nhận yêu cầu này.”

Hôm thứ Bảy, Mỹ và Israel đã phát động các cuộc tấn công vào Iran, khiến lãnh đạo tối cao của Cộng hòa Hồi giáo, Ayatollah Ali Khamenei, thiệt mạng và đánh trúng hàng chục mục tiêu ở ít nhất 18 trong số 31 tỉnh của Iran, làm hàng trăm người thiệt mạng và bị thương.

Để trả đũa, Iran đã phóng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa vào các mục tiêu ở ít nhất chín quốc gia trong khu vực, bao gồm cả các căn cứ quân sự của Mỹ tại các nước sở tại.

Thủ tướng Starmer cho biết ông đã cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh để “ngăn chặn Iran phóng hỏa tiễn khắp khu vực, giết hại thường dân vô tội, gây nguy hiểm cho tính mạng người Anh và tấn công các quốc gia không liên quan.”

“Chúng tôi có ít nhất 200.000 công dân Anh trong khu vực,” Thủ tướng Starmer nói thêm. “Quân đội của chúng tôi, đóng quân khắp khu vực, cũng đang bị đe dọa bởi các hành động của Iran,” trong khi “các đối tác của chúng tôi ở vùng Vịnh đã yêu cầu chúng tôi làm nhiều hơn nữa để bảo vệ họ.”

Quyết định này sẽ cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh tại Diego Garcia ở quần đảo Chagos và căn cứ không quân RAF Fairford ở Anh, cho các mục đích đã được ông Starmer phê duyệt, một người quen thuộc với các cuộc thảo luận, người này yêu cầu giấu tên để nói về chủ đề nhạy cảm này, đã nói với POLITICO. Tổng thống Donald Trump hồi tháng Hai đã nêu tên hai căn cứ này là những địa điểm mà Mỹ có thể cần sử dụng để “loại bỏ một cuộc tấn công tiềm tàng từ một chế độ cực kỳ bất ổn và nguy hiểm”.

Trước đó, Anh đã từ chối cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh để ném bom Iran.

Một nguồn tin thứ hai quen thuộc với các cuộc thảo luận cho biết yêu cầu mới của Washington đối với Anh lần này không rộng như những gì Mỹ đã yêu cầu trước đó, và tập trung cụ thể vào việc ngăn chặn Iran trả đũa các đồng minh ở vùng Vịnh.

Chính phủ Anh đã công bố bản tóm tắt các ý kiến pháp lý vào tối Chúa Nhật, trong đó khẳng định hành động này “không báo hiệu việc Anh có bất kỳ sự can thiệp rộng hơn nào vào cuộc xung đột đang diễn ra giữa Mỹ, Israel và Iran”.

Trong một tuyên bố chung vào tối Chúa Nhật, Đức, Pháp và Anh đã mở ra khả năng “tạo điều kiện” cho hành động quân sự chống lại Iran cùng với Mỹ và “các đồng minh trong khu vực”.

Trong một tuyên bố, các nhà lãnh đạo của nhóm E3, ba nền kinh tế lớn nhất Âu Châu, cho biết: “Chúng tôi sẽ thực hiện các bước để bảo vệ lợi ích của chúng tôi và các đồng minh trong khu vực, có thể thông qua việc cho phép các hành động phòng thủ cần thiết và tương xứng để phá hủy khả năng phóng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa của Iran ngay tại nguồn gốc của chúng.”

Thông cáo chung kêu gọi Iran ngay lập tức ngừng các cuộc tấn công vào các nước đồng minh phương Tây và các căn cứ quân sự ở Trung Đông. Quân đội Anh, Đức và Pháp đều đang gặp nguy hiểm do các cuộc phản công của Iran nhắm vào các mục tiêu chủ yếu của Mỹ và Israel.

Hiện tại, tuyên bố của nhóm E3 vẫn chưa khẳng định các nước này sẽ tham gia các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Tehran và các địa điểm khác trên khắp Iran.

“Chúng tôi không tham gia các cuộc tấn công này nhưng sẽ tiếp tục các hành động phòng thủ của mình,” Thủ tướng Starmer nói. “Tất cả chúng ta đều nhớ những sai lầm ở Iraq, và chúng ta đã rút ra bài học từ đó. Chúng tôi không tham gia vào các cuộc tấn công ban đầu vào Iran, và chúng tôi sẽ không tham gia vào hành động tấn công lúc này. Nhưng Iran đang theo đuổi chiến lược tiêu thổ, vì vậy chúng tôi đang ủng hộ sự tự vệ tập thể của các đồng minh và người dân của chúng tôi trong khu vực.”

Sau một số đợt tấn công bằng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa ban đầu của Mỹ và Israel nhằm vào Iran hôm thứ Bảy, các thủ đô Âu Châu đã vội vàng phản ứng, với một số thủ đô, như Paris, thừa nhận rằng họ thậm chí còn không được Washington thông báo trước về các cuộc tấn công.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz hôm Chúa Nhật đã từ chối chỉ trích Tổng thống Donald Trump về các cuộc tấn công, nói rằng Âu Châu cần sự hỗ trợ của Washington để giải quyết xung đột giữa Nga và Ukraine, và rằng chính Brussels cuối cùng đã thất bại trong việc kiềm chế Tehran thông qua ngoại giao.

Thượng Nghị Sĩ đảng Cộng hòa Lindsey Graham, một đồng minh của Tổng thống Trump, trước đó đã chỉ trích mạnh mẽ Anh, Pháp và Đức vì không lên tiếng ủng hộ các cuộc tấn công của Mỹ. Ông viết trên mạng xã hội: “Chính các bạn mới là những người sai lầm khi từ chối giúp đỡ người dân Iran”.

Ba quốc gia này cho biết họ đã đồng ý hợp tác với Mỹ và các đồng minh ở Trung Đông “về vấn đề này”.

“Các nhà lãnh đạo E3 vô cùng phẫn nộ trước các cuộc tấn công hỏa tiễn bừa bãi và không cân xứng do Iran phát động nhằm vào các quốc gia trong khu vực, bao gồm cả những quốc gia không tham gia vào các chiến dịch quân sự ban đầu của Mỹ và Israel”, tuyên bố cho biết. “Các cuộc tấn công liều lĩnh của Iran đã nhắm vào các đồng minh thân cận của chúng ta và đang đe dọa binh sĩ cũng như thường dân của chúng ta trên khắp khu vực.”

[Politico: Starmer lets Trump use UK bases to strike Iran’s missile depots]

4. Mạc Tư Khoa hả hê trước khả năng giá dầu tăng vọt do chiến tranh với Iran.

Putin có thể đã mất đi uy tín lớn khi một đồng minh thân cận khác, Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei, bị giết chết, nhưng cú sốc dầu mỏ từ cuộc xung đột ở Trung Đông lại mang đến những tín hiệu tích cực tiềm tàng cho ngân sách chiến tranh của ông.

Cuộc chiến giữa Mỹ và Israel chống lại Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến đường thủy hẹp dẫn vào Vịnh Ba Tư và là một trong những điểm nghẽn quan trọng nhất thế giới đối với các tàu chở dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng. Điều này làm dấy lên những đồn đoán rằng giá dầu thô toàn cầu có thể tăng vọt, làm tăng doanh thu của Nga.

“Giá dầu sẽ sớm vượt quá 100 đô la một thùng,” đặc phái viên Điện Cẩm Linh Kirill Dmitriev hả hê tuyên bố trên đài X tối thứ Bảy. Giá dầu Brent hiện tại khoảng 73 đô la một thùng, trong khi dầu West Texas Intermediate giao dịch ở mức khoảng 67 đô la.

Ngoài việc đóng cửa eo biển Hormuz, Tổng thống Donald Trump còn nắm quyền kiểm soát dầu mỏ của Venezuela. Điều này có nghĩa là các nước nhập khẩu lớn như Ấn Độ và Trung Quốc có thể phải tìm đến Nga để cung cấp thêm nguồn dầu thô, giúp tăng thêm nguồn thu cho Mạc Tư Khoa khi bước sang năm thứ năm của cuộc chiến với Ukraine.

“Đối với ngân sách của chúng ta, cuộc tấn công vào Iran là một lợi thế lớn,” nhà tuyên truyền nổi tiếng của Điện Cẩm Linh, Vladimir Solovyov, nói với người xem của mình.

“ Nếu Tổng thống Trump tấn công các mỏ dầu của Iran, thì, dù nghe có vẻ không may, chúng ta sẽ trở thành một trong số ít các quốc gia còn sản xuất dầu mỏ.”

“Như vậy, chúng ta đang giành được một quân bài chủ chốt trong cuộc chơi phức tạp này,” ông kết luận.

Trên Telegram, một blogger quân sự thậm chí còn thẳng thắn bày tỏ niềm vui mừng hơn nữa.

“Hãy vùng dậy, hỡi dầu mỏ, từ tư thế quỳ gối!” là nội dung một bài đăng trên kênh Telegram ủng hộ Điện Cẩm Linh MIG Rossii, với hơn năm trăm ngàn người dùng, kèm theo biểu tượng hai bàn tay chắp lại cầu nguyện.

Ở cao cấp nhất, chính quyền Nga đã bày tỏ sự phẫn nộ trước vụ tấn công nhằm vào Cộng hòa Hồi giáo Iran.

Hôm Chúa Nhật, Putin đã bày tỏ lời chia buồn về cái chết của Khamenei, lên án đó là “vụ ám sát... được thực hiện một cách trắng trợn vi phạm mọi chuẩn mực đạo đức nhân loại và luật pháp quốc tế.”

Bộ Ngoại giao Nga trong một tuyên bố đã nhắc lại lời kêu gọi chấm dứt giao tranh, cảnh báo rằng việc đóng cửa eo biển Hormuz có thể dẫn đến “sự mất cân bằng đáng kể trên thị trường dầu khí toàn cầu”.

[Politico: Moscow gloats over potential oil price spike from Iran war]

5. Tổng thống Zelenskiy nói rằng chuyên môn phòng không của Ukraine là “không thể thay thế” trong bối cảnh cuộc chiến leo thang ở Trung Đông đang lôi kéo cả Âu Châu vào cuộc.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cho biết cuộc chiến tranh leo thang ở Trung Đông càng làm nổi bật tầm quan trọng của chuyên môn phòng không của Ukraine - đặc biệt là trong việc bắn hạ máy bay điều khiển từ xa của Iran.

Những phát biểu của Tổng thống Zelenskiy được đưa ra một ngày sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran vào ngày 28 tháng 2, khiến Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khameini và một số quan chức cao cấp khác thiệt mạng. Iran đã trả đũa bằng cách phóng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa tấn công Israel và các mục tiêu quân sự của Mỹ tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Iraq, Bahrain, Kuwait và Qatar.

Trong một tuyên bố được đưa ra vào ngày 28 tháng 2, Tổng thống Zelenskiy bày tỏ sự ủng hộ đối với các cuộc tấn công và việc lật đổ giới lãnh đạo Iran, đồng thời chỉ ra rằng Nga - đối tác chiến lược của Iran - đã sử dụng hơn 57.000 máy bay điều khiển từ xa kiểu Shahed trong các cuộc tấn công chống lại Ukraine kể từ năm 2022. Ông nhấn mạnh rằng Ukraine không thù không oán với Iran, nhưng giới lãnh đạo Iran đã tham gia vào việc thảm sát người Ukraine để kết thân với trùm mafia Vladimir Putin. “Ngày nay Ayatollah Ali Khamenei nhận được kết quả xứng đáng với việc ông ta làm,” ông nói.

Tổng thống Zelenskiy cho biết kinh nghiệm của Ukraine trong việc chống lại các loại vũ khí do Iran thiết kế giờ đây có thể được sử dụng để giúp đỡ các đồng minh của nước này.

“Tình hình ở Trung Đông cho thấy việc bảo đảm khả năng phòng thủ 100% trước hỏa tiễn và các phần tử Hồi giáo cực đoan là khó khăn như thế nào.... Giờ đây mọi người đều thấy rằng kinh nghiệm quốc phòng của chúng ta phần lớn là không thể thay thế.”

Tổng thống Zelenskiy nói Kyiv sẵn sàng “chia sẻ kinh nghiệm này” với các quốc gia đã giúp Ukraine vượt qua mùa đông khắc nghiệt nhất trong cuộc chiến tranh toàn diện.

Tổng thống Ukraine cho biết nước này đang “theo dõi sát sao” những diễn biến trong cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran, đồng thời phối hợp với các đồng minh khi tình hình thay đổi.

Các đối tác Âu Châu của Ukraine đã bị ảnh hưởng trực tiếp bởi tình trạng bạo lực lan rộng sau vụ ném bom Iran. Trước đó vào ngày 1 tháng 3, Bộ Quốc phòng Anh báo cáo rằng một máy bay chiến đấu của Không quân Hoàng gia đã chặn một máy bay điều khiển từ xa của Iran trên không phận Qatar.

Thủ tướng Anh Keir Starmer sau đó cùng ngày đã tuyên bố chấp nhận yêu cầu từ Mỹ về việc sử dụng các căn cứ quân sự của Anh để tiến hành các cuộc tấn công vào các kho chứa hỏa tiễn và cơ sở phóng hỏa tiễn của Iran.

Ông Starmer cũng cho biết các chuyên gia Ukraine sẽ cung cấp hướng dẫn chuyên môn về việc đánh chặn máy bay điều khiển từ xa của Iran.

“Chúng tôi không tham gia các cuộc tấn công này, nhưng chúng tôi sẽ tiếp tục các hành động phòng thủ của mình trong khu vực”, ông Starmer nói. “Và chúng tôi cũng sẽ đưa các chuyên gia từ Ukraine, cùng với các chuyên gia của chúng tôi, đến để giúp các đối tác vùng Vịnh bắn hạ máy bay điều khiển từ xa của Iran đang tấn công họ.”

Một căn cứ quân sự của Pháp ở Abu Dhabi cũng bị tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa. Bộ trưởng Quốc phòng Pháp Catherine Vautrin cho biết thiệt hại đối với căn cứ này là “có giới hạn” và nói rằng quân đội Pháp vẫn đang trong tình trạng báo động cao khi cuộc xung đột diễn ra.

Ngày 1 tháng 3, Anh, Pháp và Đức đã ra tuyên bố chung kêu gọi Iran ngừng các cuộc tấn công hỏa tiễn vào các nước láng giềng và đe dọa có thể tiến hành “hành động tự vệ” chống lại Tehran.

“ Chúng tôi sẽ thực hiện các bước để bảo vệ lợi ích của mình và của các đồng minh trong khu vực, có thể thông qua việc cho phép các hành động phòng thủ cần thiết và tương xứng để phá hủy khả năng phóng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa của Iran ngay tại nguồn phát”, tuyên bố cho biết.

[Kyiv Independent: Ukraine's air defense expertise 'irreplaceable,' Zelensky says as escalating Middle East war draws in Europe]

6. HY VỌNG HÒA BÌNH: Putin sẵn sàng chấp nhận thỏa thuận an ninh của Ukraine, Tổng thống Zelenskiy tuyên bố trong bước đột phá hòa bình nhằm chấm dứt chiến tranh.

Theo một trợ lý cao cấp của Tổng thống Zelenskiy, trùm mafia Vladimir Putin được tường trình sẵn sàng chấp nhận một thỏa thuận về Ukraine.

Chánh văn phòng của Tổng thống Ukraine, Kyrylo Budanov, đã đưa ra tuyên bố gây bất ngờ này trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình Ukraine.

“Ví dụ, trong các cuộc đàm phán gần đây, phía Nga cho biết họ sẽ chấp nhận các bảo đảm an ninh mà Hoa Kỳ đưa ra cho Ukraine”, ông nói.

Điện Cẩm Linh chưa xác nhận những phát ngôn này.

Nếu chính xác, đây sẽ là sự thay đổi quan trọng nhất trong các cuộc đàm phán kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu cách đây bốn năm.

Hiện vẫn chưa rõ những bảo đảm an ninh từ phía Mỹ sẽ có hình thức như thế nào.

Tháng trước, Tổng thống Zelenskiy gợi ý rằng các biện pháp đó có thể bao gồm việc duy trì một đội quân thường trực gồm 800.000 binh sĩ Ukraine, được phương Tây hỗ trợ.

Một “liên minh các quốc gia sẵn sàng” do Anh dẫn đầu cũng đã cam kết thành lập một lực lượng gìn hòa bình, được tường trình bao gồm ít nhất 5.000 binh sĩ từ Anh và Pháp.

Các cuộc đàm phán nhằm đạt được thỏa thuận đã diễn ra tại Abu Dhabi và Geneva trong những tháng gần đây, nhưng tiến triển rất hạn chế.

Vào tháng Hai, các cuộc đàm phán tại Thụy Sĩ được mô tả là “rất căng thẳng”, kéo dài hơn sáu giờ đồng hồ qua các phiên họp song phương và ba bên.

Budanov nói thêm rằng Nga cho đến nay vẫn bác bỏ ý tưởng về một cuộc gặp thượng đỉnh trực tiếp giữa Putin và Tổng thống Zelenskiy, bất chấp đề xuất này do đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff đưa ra.

Mạc Tư Khoa luôn duy trì yêu cầu Ukraine phải nhượng lại 20% diện tích vùng Donetsk phía đông vẫn nằm ngoài tầm kiểm soát của Nga.

Kyiv đã từ chối, thay vào đó đề xuất việc tạo ra một vùng đệm phi quân sự, trong đó cả hai bên rút lui khỏi tiền tuyến.

Các động thái ngoại giao diễn ra trong bối cảnh bạo lực leo thang.

Chỉ vài giờ trước khi các cuộc đàm phán được nối lại vào thứ Năm, Nga đã phóng khoảng 420 máy bay điều khiển từ xa và 40 hỏa tiễn vào sáu khu vực của Ukraine.

Hàng chục thường dân được tường trình đã bị thương.

Nga đã nhiều lần tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine trong suốt mùa đông lạnh giá khắc nghiệt.

Các quan chức phương Tây ước tính rằng ít nhất hai phần ba công suất sản xuất năng lượng của nước này đã bị phá hủy, hư hại hoặc bị chiếm dụng kể từ khi cuộc oanh tạc bắt đầu.

Đồng thời, các lệnh trừng phạt tài chính tiếp tục gây áp lực lên khả năng tài trợ cho nỗ lực chiến tranh của Mạc Tư Khoa.

Theo Bộ Tài chính Nga, các hạn chế nhập khẩu nhiên liệu của Liên Hiệp Âu Châu và các biện pháp nhắm vào “đội tàu chở dầu ngầm” của Nga đã góp phần làm giảm 25% xuất khẩu dầu khí vào năm ngoái.

Trong khi đó, Nghị viện Âu Châu đã thông qua gói cho vay 80 tỷ bảng Anh cho Ukraine, trong đó 50 tỷ bảng Anh được dành cho việc mua sắm quân sự.

Điều này nhấn mạnh sự ủng hộ liên tục của phương Tây ngay cả khi các cuộc đàm phán hòa bình mong manh đang tiến triển.

[The Sun: PEACE HOPE Putin willing to accept Ukraine’s security deal, Zelensky claims in peace breakthrough to finally end war]

7. Lần đầu tiên, Bỉ lên tàu thuộc “hạm đội bóng tối” của Nga.

Ngày 1 tháng 3, Bộ trưởng Quốc phòng Bỉ Theo Francken cho biết Bỉ đã bắt giữ lần đầu tiên một tàu chở dầu có liên hệ với “hạm đội bóng ngầm” của Nga, trong một chiến dịch phối hợp với lực lượng Pháp.

“Chiến dịch Blue Intruder được thực hiện bởi một nhóm các quân nhân vô cùng dũng cảm. Thật xuất sắc,” Francken nói.

Động thái này diễn ra khi các nước Âu Châu tăng cường nỗ lực kiềm chế “hạm đội ngầm” của Nga, một mạng lưới tàu chở dầu được sử dụng để né tránh các lệnh trừng phạt quốc tế áp đặt lên Mạc Tư Khoa vì cuộc chiến tranh chống Ukraine. Các tàu này cho phép Điện Cẩm Linh tiếp tục xuất khẩu dầu bất chấp các hạn chế.

Con tàu, được xác định là Ethera, đã rời cảng của Maroc và đang di chuyển dưới cờ Guinea. Theo đài truyền hình VRT của Bỉ, tàu chở dầu này đã nằm trong danh sách trừng phạt của Âu Châu từ tháng 10 năm 2025 và của Mỹ từ tháng 7.

Bộ Trưởng Francken cho biết, tính đến sáng ngày 1 tháng 3, con tàu đang được hộ tống đến thành phố cảng Zeebrugge, nơi chính quyền dự kiến sẽ tịch thu nó.

Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha ủng hộ động thái của Bỉ, nói rằng “hành động kiên quyết và chính đáng như vậy” là cần thiết để tước đoạt các nguồn lực của Nga nhằm tiếp tục hành động gây hấn và tội ác chiến tranh chống lại Ukraine.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy kêu gọi các nhà lập pháp Âu Châu cập nhật luật pháp để cho phép các nhà chức trách không chỉ được phép lên tàu mà còn tịch thu các tàu thuộc “hạm đội ngầm” của Nga.

“Nga hoạt động như một tổ chức mafia, và phản ứng phải tương xứng với thực tế đó,” Tổng thống Zelenskiy nói trên kênh X.

“Nếu họ bác bỏ các quy tắc vì lợi ích chiến tranh, thì các quy tắc đó phải dự liệu trước một câu trả lời rõ ràng và kiên quyết”, tổng thống nói thêm.

Đây không phải là lần đầu tiên các đối tác của Ukraine bắt giữ một tàu có liên hệ với “hạm đội ngầm” của Nga. Pháp đã tiến hành một chiến dịch tương tự vào cuối tháng Giêng, và Mỹ đã tịch thu một số tàu chở dầu thuộc “hạm đội ngầm” hồi đầu năm nay như một phần trong chiến dịch trấn áp hoạt động buôn bán dầu mỏ của Venezuela.

Sau hàng loạt vụ bắt giữ các tàu chở dầu của Nga bị trừng phạt, Điện Cẩm Linh cảnh báo rằng Mạc Tư Khoa có thể đáp trả bằng hành động hải quân nếu các nước Âu Châu tăng cường việc bắt giữ và khám xét các tàu Nga ở Biển Baltic.

Ngày 21 tháng 2, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy tuyên bố Ukraine sẽ áp đặt các biện pháp trừng phạt mới nhắm vào “hạm đội ngầm” của Nga.

Trong khi đó, Ủy ban Âu Châu đang chuẩn bị gói trừng phạt thứ 20 đối với Nga, trong đó bao gồm lệnh cấm hoàn toàn các dịch vụ vận tải biển đối với dầu thô của Nga. Hung Gia Lợi và Slovakia, hai nước duy trì quan hệ mật thiết với Mạc Tư Khoa, đã lên tiếng phản đối và có thể ngăn chặn việc thông qua gói trừng phạt này.

[Kyiv Independent: For first time, Belgium boards Russian 'shadow fleet' vessel]

8. Ai sẽ là lãnh đạo tối cao tiếp theo của Iran? Những ứng cử viên tiềm năng

Truyền thông nhà nước Iran hôm Chúa Nhật xác nhận các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào nước này đã giết chết Lãnh tụ tối cao của Iran, Ayatollah Ali Khamenei.

Ông Khamenei, nhà lãnh đạo chính quyền ở Tehran từ năm 1989, đã thiệt mạng cùng với hàng loạt quan chức quân sự và chính trị cao cấp của Iran sau khi Mỹ và Israel bắt đầu các cuộc tấn công vào nước này vào sáng sớm thứ Bảy.

Hành động trả đũa của Iran đối với Israel và các quốc gia Trung Đông đồng minh của Mỹ đã làm dấy lên lo ngại về sự bất ổn lan rộng khắp khu vực, với việc nhiều du khách bị mắc kẹt và nhiều hãng hàng không hủy chuyến bay khi có thông tin về việc máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn đang hướng tới Bahrain, Kuwait, Qatar, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, gọi tắt là Các Tiểu Vương quốc Ả rập thống nhất và Jordan.

Israel đã phát động các cuộc tấn công mới vào trung tâm Tehran hôm Chúa Nhật, với truyền thông nhà nước Iran đưa tin về ít nhất một vụ nổ lớn ở thủ đô.

Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần kêu gọi lật đổ chế độ và người dân Iran nổi dậy chống lại chính phủ.

Nhưng sau cái chết của Khamenei, tương lai của Iran trở nên bất định. Kể từ khi chế độ Hồi giáo được thành lập năm 1979, chỉ có hai nhà lãnh đạo, bao gồm cả 36 năm cầm quyền của Khamenei. Một hội đồng lãnh đạo lâm thời đã được thành lập tại Tehran vào Chúa Nhật.

Trước khi qua đời, Khamenei không công khai chỉ định người kế nhiệm, và hiện vẫn còn một số nhầm lẫn về việc vị quan chức cao cấp nào đã bị giết.

Trong bối cảnh những câu hỏi về người có thể lấp đầy khoảng trống quyền lực ở Tehran vẫn còn bỏ ngỏ, ai có thể đang tranh giành vị trí lãnh đạo cao nhất?

Người thứ nhất được đề cập đến là Ali Larijani

Ali Larijani, một nhân vật kỳ cựu trong chính trường Iran và hiện là thư ký của Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao, gọi tắt là SCNS, đã nhanh chóng nổi lên như một ứng cử viên hàng đầu.

Ông Larijani được mô tả là người thực dụng nhưng theo chủ nghĩa dân tộc, am hiểu chiến lược ngoại giao của Iran và có thành tích đáng tin cậy về lòng trung thành với Khamenei. Trong khi giữ vai trò trung tâm trong các phái đoàn của Iran tham gia đàm phán hạt nhân với Mỹ, ông cũng đã thực hiện một số chuyến đi đến Mạc Tư Khoa trong những tháng gần đây.

Tháng trước, Mỹ đã trừng phạt Larijani vì điều mà chính quyền gọi là sự ủng hộ của ông đối với việc chính quyền Iran đàn áp dã man những người biểu tình xuống đường ở Iran từ cuối tháng 12.

Người thứ hai được đề cập đến là Mojtaba Khamenei

Một số nhà quan sát đã thận trọng chỉ ra con trai của cố lãnh đạo tối cao là ứng cử viên tiềm năng để kế nhiệm. Mặc dù là một giáo sĩ nổi tiếng, ông chưa từng giữ chức vụ chính trị cao cấp nào và có xu hướng thân cận với quân đội hơn.

Việc chuyển giao quyền lực từ cha sang con cũng có thể là một lựa chọn không được lòng các nhân vật có ảnh hưởng trong chế độ. Chính việc lật đổ chế độ quân chủ Iran và vị Shah cuối cùng của đất nước đã đưa giới giáo sĩ lên nắm quyền vào năm 1979.

Ebrahim Raisi, cựu tổng thống Iran, người thân cận với cố lãnh đạo Khamenei, được nhiều người coi là ứng cử viên lãnh đạo tiềm năng hơn trước khi ông thiệt mạng trong vụ tai nạn trực thăng hồi tháng 5 năm 2024.

Một vài cái tên ít được biết đến hơn cũng đang được nhắc đến, mặc dù khó có thể xác định được ứng cử viên sáng giá nhất. Những cái tên khác được tường trình nằm trong danh sách ứng cử viên bao gồm Hassan Khomeini – cháu trai của Lãnh tụ tối cao đầu tiên, Ayatollah Ruhollah Khomeini – và giáo sĩ cao cấp Ayatollah Alireza Arafi.

Hội đồng lâm thời

Ông Arafi là một trong ba người được bổ nhiệm vào hội đồng lâm thời có nhiệm vụ giám sát việc điều hành đất nước Iran trong thời điểm hiện tại. Cùng với ông Arafi còn có Tổng thống Iran, Masoud Pezeshkian và Chánh án Tòa án Tối cao Gholam-Hossein Mohseni-Ejei.

Hội đồng sẽ chịu trách nhiệm điều hành đất nước cho đến khi một nhóm gồm 88 người, được gọi là Hội đồng Chuyên gia, bầu ra một nhà lãnh đạo thường trực.

Đây là một nhóm các giáo sĩ dòng Shia quyền lực được bầu chọn với nhiệm kỳ tám năm, được các cơ quan giám sát ở Iran kiểm tra kỹ lưỡng và chính thức được giao nhiệm vụ bổ nhiệm hoặc bãi nhiệm lãnh đạo tối cao. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng hội đồng này chưa bao giờ đặt ra những thách thức nghiêm trọng đối với lãnh đạo tối cao và đã loại trừ những tiếng nói cải cách hoặc chỉ trích trong nội bộ Iran.

Tổng thống Trump, người trước đó đã tuyên bố các cuộc tấn công quân sự đã giết chết Khamenei trước khi các quan chức Iran xác nhận cái chết của nhà lãnh đạo này, đã mô tả các cuộc tấn công như là “cơ hội lớn nhất để người dân Iran giành lại đất nước của họ”.

Reza Pahlavi, con trai của vị Shah cuối cùng hiện đang sinh sống tại Mỹ, cho biết cái chết của Khamenei đánh dấu sự kết thúc của chế độ và nói rằng những người cầm quyền hiện tại sẽ “rất sớm bị vứt vào thùng rác của lịch sử”.

“ Mọi nỗ lực của tàn dư chế độ nhằm bổ nhiệm người kế nhiệm Khamenei đều chắc chắn thất bại ngay từ đầu”, Pahlavi tuyên bố. “Bất cứ ai họ đưa lên thay thế ông ta cũng sẽ không có tính chính đáng hay quyền lực lâu dài, và chắc chắn cũng sẽ đồng lõa với những tội ác của chế độ này”.

Pahlavi tự định vị mình là người bảo vệ một Iran tự do, thân Mỹ, mặc dù ông là một nhân vật gây chia rẽ trong nước và chính Tổng thống Trump cũng từng bày tỏ nghi ngờ về khả năng lãnh đạo đất nước từ Tehran trong tương lai của thái tử lưu vong này.

[Newsweek: Who Will Be Iran’s Next Supreme Leader? Likely Contenders]

9. Lãnh đạo Bắc Hàn hé lộ người kế nhiệm tiềm năng tại cuộc duyệt binh quân sự.

Con gái của nhà lãnh đạo Bắc Hàn Kim Chính Ân, được tường trình tên Kim Ju Ae hay Kim Chủ Ái, đã đứng cạnh ông trong một cuộc duyệt binh tuần này, làm dấy lên nhiều đồn đoán rằng thiếu nữ này đang được định vị để trở thành người lãnh đạo thứ tư của triều đại Kim.

Kim Chủ Ái, được tường trình khoảng 13 tuổi, lần đầu tiên được cựu ngôi sao NBA Dennis Rodman tiết lộ với thế giới bên ngoài sau một trong những chuyến thăm của ông tới Bắc Hàn, mặc dù truyền thông nhà nước chưa bao giờ công khai xác nhận tên của cô. Từ năm 2022, cô đã xuất hiện cùng cha mình tại ngày càng nhiều sự kiện công cộng nổi bật.

Cơ quan tình báo Nam Hàn đánh giá cô ta là người kế vị tiềm năng nhất. Tuy nhiên, các nhà phân tích lưu ý rằng, một nữ lãnh đạo tối cao sẽ phá vỡ tiền lệ lâu đời trong nền văn hóa chính trị gia trưởng sâu sắc của Bắc Hàn. Bất cứ ai cuối cùng kế nhiệm Kim sẽ định hình động lực an ninh khu vực và quan hệ với Nam Hàn, một đồng minh thân cận của Mỹ. Tình hình an ninh trong khu vực đang căng thẳng nhất trong nhiều thập niên.

Theo hình ảnh do truyền thông nhà nước công bố, Kim Chủ Ái đã cùng Kim Chính Ân, 42 tuổi, đứng trên bục phát biểu tại Quảng trường Kim Nhật Thành tối thứ Ba trong một cuộc duyệt binh quy mô lớn đánh dấu kết thúc Đại hội Đảng Lao động Triều Tiên diễn ra 5 năm một lần. Vợ của Kim, Ri Sol Ju hay Lý Tuyết Chu, cũng mặc đồ đen, ngồi phía sau họ.

Với nụ cười rạng rỡ và mặc những chiếc áo khoác da giống nhau, cha con họ đã chứng kiến màn bắn 21 phát đại bác, các hàng quân diễu binh theo kiểu bước đều của Quân đội Nhân dân Bắc Hàn, kỵ binh cưỡi ngựa trắng và xe tăng, và tham gia nghi thức thượng cờ.

[Newsweek: North Korea Leader Shows Likely Successor at Military Parade]

10. Cuộc tấn công của Mỹ vào Iran gây ra rủi ro lớn hơn cho thị trường năng lượng so với việc tấn công Venezuela.

Cuộc tấn công quân sự chung của Tổng thống Trump với Israel nhằm vào Iran hôm thứ Bảy là lần thứ hai chính quyền của ông tấn công một quốc gia sản xuất dầu mỏ lớn trong năm nay - và lần này, hậu quả đối với thị trường toàn cầu có thể nghiêm trọng hơn nhiều.

Iran, một thành viên của tổ chức OPEC, nằm ở vị trí then chốt trong hoạt động thương mại năng lượng toàn cầu — eo biển Hormuz, nơi 20% lượng dầu khí của thế giới đi qua. Việc vận chuyển qua hành lang này có thể đã bị hạn chế.

Một quan chức thuộc phái bộ hải quân Aspides của Liên minh Âu Châu nói với Reuters rằng các tàu thuyền đã nhận được tín hiệu VHF từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran cho biết “không tàu nào được phép đi qua eo biển Hormuz”. Động thái này, mà các quốc gia vùng Vịnh đã dự đoán trong trường hợp Mỹ tấn công, vẫn chưa được Iran chính thức xác nhận, người này cho biết.

Việc đóng cửa eo biển Hormuz, chỉ rộng 21 dặm ở điểm hẹp nhất, sẽ là một hành động chưa từng có tiền lệ. Cựu Tổng thống Iraq Saddam Hussein đã tìm cách khiêu khích Tehran đóng cửa tuyến giao thông này trong cuộc chiến tranh Iran-Iraq những năm 1980, nhưng Iran vẫn cho phép tàu thuyền đi qua.

Các nhóm Houthi ở Yemen cũng đe dọa sẽ phát động các cuộc tấn công mới nhằm vào tàu thuyền ở Biển Đỏ và Vịnh Aden, những khu vực mà chúng đã tấn công trong chiến dịch tấn công bắt đầu từ năm 2023.

Khác với tác động hạn chế lên thị trường sau cuộc xâm lược của quân đội Mỹ vào Venezuela hồi tháng Giêng, hay những căng thẳng ngắn ngủi trên thị trường do vụ ném bom của Mỹ nhằm vào Iran năm ngoái, một cuộc xung đột rộng hơn ở Trung Đông có thể dẫn đến gián đoạn ở Ả Rập Xê Út và các quốc gia khác, theo các nhà phân tích năng lượng và địa chính trị.

Một quan chức chính quyền Tổng thống Trump cho biết chiến dịch quân sự mới có thể sẽ được tính bằng “ngày chứ không phải giờ”, ám chỉ các cuộc tấn công hôm thứ Bảy sẽ là một phần của chiến dịch phối hợp lớn hơn. Trước đó, Iran đã phát động các cuộc phản công vào hôm thứ Bảy nhằm vào các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực.

Homayoun Falakshahi, một nhà phân tích dầu mỏ tại công ty tình báo thị trường ICIS, cho biết ông đang theo dõi xem liệu các lãnh đạo cao cấp của Iran có bị loại bỏ hay không.

“Nếu những nhân vật chủ chốt bị loại bỏ, các lựa chọn trả đũa mà Iran có sẽ rất hạn chế vì một trong những mục tiêu chính của họ là làm tăng chi phí của cuộc can thiệp này, tức là làm tăng giá dầu”, ông nói.

Nhưng việc đóng cửa eo biển Hormuz hoặc tấn công các cơ sở dầu mỏ ở các nước láng giềng sẽ là “hành động tự sát chính trị”, ông nói, bởi vì nó sẽ lôi kéo các quốc gia vốn vẫn đứng ngoài cuộc vào cuộc xung đột.

Thị trường dầu mỏ Mỹ đóng cửa vào thứ Bảy, nhưng giá đã tăng vọt do dự đoán về một cuộc tấn công, đạt mức 67 đô la một thùng vào thứ Sáu, cao hơn khoảng 5 đô la so với một tháng trước. Các nhà phân tích tại ngân hàng đầu tư Barclays cho biết hôm thứ Sáu rằng giá dầu thô Brent toàn cầu có thể đạt mức 80 đô la nếu xảy ra xung đột giữa Mỹ và Iran.

Phản ứng chính trị tiêu cực cũng có thể lôi kéo Trung Quốc vào cuộc, quốc gia mua khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu 1,5 triệu thùng mỗi ngày của Iran. Bất kỳ sự gián đoạn nguồn cung lớn nào cũng có thể đẩy giá năng lượng toàn cầu lên cao và dẫn đến giá xăng tăng đối với người dân Mỹ - một xu hướng phần lớn đã được tránh sau khi Mỹ tiếp quản việc vận chuyển dầu thô từ Venezuela.

“Iran là một nhà sản xuất dầu lớn hơn Venezuela, do đó hậu quả của một sự gián đoạn có thể lớn hơn,” Samantha Gross, giám đốc Sáng kiến An ninh Năng lượng và Khí hậu tại Viện Brookings, một viện nghiên cứu có trụ sở tại Washington, DC, cho biết. “Thêm vào đó, vị trí chiến lược của họ nằm ở điểm nghẽn dầu mỏ quan trọng nhất thế giới, và bạn sẽ có một tình huống có thể gây ra những tác động đáng kể đến thị trường, không chỉ ở Mỹ.”

Cuộc tấn công của Mỹ đã vấp phải sự chỉ trích từ các thành viên đảng Dân chủ trong Quốc hội, những người vốn đã tận dụng tác động tiềm tàng của chiến dịch này lên giá dầu vào thời điểm họ đang sử dụng mối lo ngại về khả năng chi trả như một vấn đề tranh cử giữa nhiệm kỳ năm 2026.

“Người dân Mỹ đang yêu cầu được giúp đỡ để giải quyết cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt, nhưng Tổng thống Trump lại muốn gây ra một cuộc chiến tranh khác, có khả năng đẩy giá năng lượng lên cao, hơn là lắng nghe họ”, Dân biểu đảng Dân chủ Rosa DeLauro cho biết trong một tuyên bố.

Fernando Ferreira, giám đốc Dịch vụ Rủi ro Địa chính trị tại công ty tư vấn Rapidan Energy Group, cho biết Iran có thể sử dụng thủy lôi hoặc máy bay điều khiển từ xa để tấn công nhằm làm gián đoạn giao thông hàng hải ở eo biển Hormuz, hoặc sử dụng các lực lượng ủy nhiệm của mình để tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu khí ở các đồng minh lân cận của Mỹ, như họ đã từng làm vào năm 2019 với cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa vào hai nhà máy lọc dầu của Ả Rập Xê Út.

Qatar, nơi đặt căn cứ quân sự lớn nhất của Mỹ trong khu vực, cùng chia sẻ một mỏ khí đốt lớn với Iran, vốn là nhà cung cấp chính cho thị trường khí đốt tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.

Trong trường hợp Mỹ tấn công và thái độ thù địch của chính Iran đối với chính phủ nước này giúp lật đổ chế độ, các mỏ dầu của Iran sẽ tạo ra cơ hội lớn cho các công ty dầu khí quốc tế mở rộng sản lượng, theo Robert Auers, nhà phân tích thị trường tại công ty tư vấn RBN Energy. Quốc gia này đang phải chịu những lệnh trừng phạt khắc nghiệt, nhưng cơ sở hạ tầng của họ được đánh giá là vững chắc, không giống như của Venezuela.

Nhà lãnh đạo nhóm vận động hành lang hàng đầu của ngành công nghiệp dầu mỏ Mỹ hồi đầu năm nay cho biết các nhà sản xuất Mỹ sẵn sàng trở thành “lực lượng ổn định” ở Iran nếu chế độ nước này sụp đổ.

Ông Auers cho biết Iran có trữ lượng dầu mỏ khổng lồ, dễ khai thác hơn so với các mỏ dầu đá phiến ở Hoa Kỳ.

“Ngành khai thác và chế biến dầu khí của Iran được quản lý tốt hơn nhiều so với Venezuela,” Auers nói. “Có tiềm năng tăng sản lượng gần như ngay lập tức. Bạn có thể nhanh chóng bổ sung thêm 500.000 đến 1 triệu thùng [dầu mỗi ngày] cho Iran.”

Tuy nhiên, Jim Burkhard, phó chủ tịch kiêm nhà lãnh đạo toàn cầu về nghiên cứu dầu thô tại S&P Global Energy, cho biết việc thay đổi chế độ “trong lịch sử không dẫn đến sản lượng tăng nhanh”, ngay cả khi ngành dầu mỏ của Iran đang ở tình trạng tốt hơn so với Venezuela.

“Những người có vốn đầu tư – liệu họ có đủ tự tin rằng sẽ có sự an toàn và ổn định để thu được lợi nhuận từ các khoản đầu tư của mình hay không?” Burkhard nói. “Có rất nhiều câu hỏi mà không thể trả lời trong một sớm một chiều.”

Các nhà phân tích nhận định rằng giá dầu thô thấp — vốn đã giảm xuống mức thấp nhất trong 5 năm hồi đầu năm nay — đã tạo điều kiện thuận lợi hơn cho chính quyền Tổng thống Trump thực hiện các động thái như đã làm ở Iran và Venezuela.

“ Với nguồn cung dầu mỏ dồi dào như hiện nay, điều đó chắc chắn tạo ra một lớp đệm nhất định,” Burkhard nói. “Nếu thị trường dầu mỏ khan hiếm, thì [các cuộc tấn công ở] Venezuela và Iran có thể dẫn đến giá dầu tăng cao hơn nữa do những bất trắc không thể lường trước.”

[Politico: US attack in Iran poses bigger risk to energy market than Venezuela]