Niwa Limbu của tạp chí The Catholic Herald ngày 11 tháng 1 cho biết: Sau công nghị khai mạc đặc biệt của Đức Giáo Hoàng Leo XIV vào ngày 7 và 8 tháng 1 năm 2026, bài viết độc quyền của họ trình bày một loạt những suy nghĩ thẳng thắn, không bị kiểm duyệt từ các vị giáo phẩm cao nhất của Giáo hội.



Thực vậy, trong tuần qua, tờ Catholic Herald đã có những cuộc trò chuyện sâu sắc với một số thành viên của Hồng Y đoàn, một số vị phát biểu công khai và một số vị khác muốn giấu tên, để tiết lộ những suy nghĩ, hiểu biết và quan điểm hậu trường chân thực của các vị về các diễn biến. Những tiếng nói này mang đến một cái nhìn hiếm hoi về những gì đã xảy ra và những gì có thể sẽ diễn ra trong kỷ nguyên đang phát triển của triều đại Giáo hoàng Leo XIV.

Điều đáng kinh ngạc ngay từ cái nhìn đầu tiên là số lượng những vị vắng mặt đáng chú ý trong cuộc họp đặc biệt này. Trong số khoảng 245 thành viên của Hồng Y đoàn, chỉ có khoảng 170 vị tham dự, chiếm khoảng 70%, bất chấp lời kêu gọi rõ ràng của Đức Giáo Hoàng về việc tham vấn rộng rãi trong việc điều hành Giáo hội hoàn cầu. Sự thiếu hụt này bao gồm một số nhân vật nổi bật từ khắp các lĩnh vực giáo hội.

Trong số những người vắng mặt có tiếng nói tự do có ảnh hưởng của Hồng Y Christoph Schönborn, Tổng Giám mục danh dự của Vienna, và Hồng Y bảo thủ Willem Eijk, Tổng Giám mục của Utrecht. Khoảng cách và tuổi tác cũng đóng vai trò rõ ràng trong những sự vắng mặt khác, bao gồm các Hồng Y từ các vùng xa xôi như Hồng Y Ignatius Suharyo Hardjoatmodjo của Indonesia, cũng như các nhân vật cư trú tại Rome như Hồng Y Francis Arinze.

Về phía báo chí, khi các Hồng Y bắt đầu đến dự lễ khai mạc công nghị bất thường đầu tiên của Đức Giáo Hoàng Leo XIV vào ngày 7 tháng 1, họ dần dần tiến vào Hội trường Paul VI. Hồng Y Stephen Chow Sau-yan của Hồng Kông là người đầu tiên đăng ký và, khi nói chuyện với tờ The Catholic Herald, vị giám mục Dòng Tên người Trung Quốc bày tỏ niềm vui khi được hiện diện. “Tôi cảm thấy rất tốt cho công nghị,” ngài nói, và cho biết thêm rằng “thật vui khi được gặp lại Đức Thánh Cha”.

Sau đó, Đức Hồng Y Pierbattista Pizzaballa, Thượng phụ Latinh của Giêrusalem, đến từ Học viện Augustinianum và đã nói chuyện với tờ The Catholic Herald về chương trình nghị sự. Ngài nhận xét rằng theo ngài, “các chủ đề thực tế khá khiêm tốn cho một ngày rưỡi”, đề cập đến bốn lựa chọn thảo luận trọng tâm ban đầu.

Chủ đề về phụng vụ đã thu hút sự quan tâm đáng kể trong số các Hồng Y, và một sự đồng thuận đáng chú ý bắt đầu xuất hiện trong Hội đồng Hồng Y, kể cả các thành viên không bảo thủ, bày tỏ mối lo ngại ngày càng tăng về các lạm dụng phụng vụ dưới nhiều hình thức khác nhau.

Đức Hồng Y Pizzaballa nói với tờ The Catholic Herald: “Đây là những vấn đề điển hình của các nước phương Tây. Nói chung, chúng ta [Giáo hội ở phương Đông] đã quá quen với các nghi thức khác nhau đến nỗi chúng ta không thấy bất cứ vấn đề nào [với Thánh lễ Latinh truyền thống].” Mặc dù quan điểm của ngài về Thánh lễ Latinh truyền thống có thể đã làm một số độc giả bảo thủ băn khoăn, nhưng khi chủ đề về tính đồng nghị được nêu ra, ngài nói thêm: “Cải cách không phải là ngôn ngữ của Giáo hội.”

Đức Hồng Y tiếp tục giải thích: “Trong Giáo Hội không có cải cách. Trong Giáo Hội, chúng ta phải suy nghĩ về sứ mệnh của mình là gì, ơn gọi của mình là gì, tùy theo thời đại, nhưng vẫn trung thành với cội nguồn và sứ mệnh của Giáo Hội.”

Khi Đức Hồng Y Pizzaballa tiến vào Hội trường Paul VI, Đức Hồng Y Frank Leo, Tổng Giám mục Toronto, đã dừng lại để nói chuyện với tờ The Catholic Herald. Về các chủ đề dự kiến của công nghị, ngài nói: “Vâng, các bạn biết đấy, đó là những chủ đề chung mà chúng ta đã đọc, mà chúng ta đã chuẩn bị, nhưng tôi hy vọng rằng việc truyền bá đức tin, đức tin Công Giáo, và việc rao giảng Tin Mừng và đổi mới đức tin trong đời sống cộng đồng của chúng ta sẽ là trọng tâm.”

Về Thánh lễ Latinh Truyền thống và liệu nó có thể xuất hiện trong chương trình nghị sự hay không, Đức Hồng Y Leo trả lời: “Các bạn biết đấy, chúng tôi chưa có tất cả các chi tiết về những gì chúng tôi sẽ thảo luận, vì vậy có thể nó sẽ nằm trong chương trình nghị sự như một tiểu mục.”

Khi được hỏi liệu Hồng Y đoàn có bị chia rẽ hay không, ngài trả lời dứt khoát: “Tôi không nghĩ là có sự chia rẽ nào cả. Tôi nghĩ Chúa Kitô luôn là trọng tâm, là trung tâm của cuộc sống và mọi thứ của chúng ta.”

Khi các Hồng Y tiếp tục đến Hội trường Paul VI vào sáng ngày 7 tháng 1, tờ The Catholic Herald đã thu thập một loạt những nhận xét thẳng thắn, ngẫu hứng, phản ánh sự mong đợi và cả sự không chắc chắn xung quanh công nghị đặc biệt đầu tiên của Đức Giáo Hoàng Leo XIV.

Một Hồng Y người Pháp nhận xét: “Chúng ta vẫn chưa biết mình sẽ thực sự thảo luận về điều gì, nhưng bản thân việc Đức Giáo Hoàng triệu tập công nghị đầu tiên này đã rất đáng lưu ý rồi.”

Một Hồng Y người châu Phi, khi được hỏi về chương trình nghị sự và khả năng thảo luận về cải cách phụng vụ, đã trả lời một cách thận trọng: “Đó là câu hỏi mà chúng ta sẽ đặt ra. Vâng, vâng, nhưng tôi không biết liệu chúng ta có đạt được điều đó hay không.”

Một Hồng Y người Ý cũng có quan điểm tương tự, nói rằng: “Bốn điểm này chỉ là những chỉ dẫn, nhưng chúng ta sẽ không chỉ dừng lại ở bốn điểm đó. Hãy xem điều gì sẽ xảy ra, bởi vì bài phát biểu của Đức Thánh Cha lúc đầu cũng vậy.” quan trọng, vì nó định hướng và giúp định hình văn hóa.”

Một số cuộc trò chuyện riêng với tờ The Catholic Herald trong suốt kỳ họp Hồng Y bất thường đã tiết lộ một hy vọng chung giữa các Hồng Y về sự hiệp nhất lớn hơn dưới thời Giáo hoàng Leo XIV, đặc biệt là về vấn đề phụng vụ. Hồng Y Giuseppe Versaldi, nguyên Giám mục Bộ Giáo dục Công Giáo, nhận xét: “Tôi nghĩ vị Giáo hoàng này đang cố gắng tạo ra sự hiệp nhất hơn trong Giáo hội, cả về phụng vụ nữa. Điều quan trọng là phải nhận ra sự khác biệt giữa các nền văn hóa, nhưng cũng phải giữ vững ý nghĩa độc nhất vô nhị của phụng vụ, với việc tôn kính Thiên Chúa và sự diễn đạt mầu nhiệm đức tin.”

Trong khi đó, Hồng Y Anders Arborelius của Stockholm đưa ra một quan điểm thận trọng và lạc quan hơn về phụng vụ, nói rằng: “Tôi hy vọng chúng ta có thể tìm ra một sự thỏa hiệp, và tôi không thể nói cho tôi biết Đức Thánh Cha đã lên kế hoạch như thế nào. Nhưng chúng tôi hy vọng rằng sẽ có một sự thỏa hiệp nào đó.”

Với việc đăng ký kết thúc lúc 3 giờ 30 chiều và ngày thảo luận đầu tiên kết thúc vào khoảng 7 giờ tối ngày 7 tháng 1, tờ The Catholic Herald được biết rằng Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã áp đặt một hạn chế nghiêm ngặt đối với các Hồng Y, đó là họ không được nói chuyện với báo chí về các thủ tục trong khi công nghị đang diễn ra. Chỉ thị này đã được hai Hồng Y người Iberia xác nhận khi họ rời khỏi Domus Santa Marta qua lối vào Perugino vào tối hôm đó. Trao đổi ngắn gọn với The Catholic Herald, các vị giải thích rằng Đức Giáo Hoàng đã yêu cầu rõ ràng Hội đồng Hồng Y không bình luận về các hoạt động của ngày đầu tiên, một biện pháp nhằm duy trì bầu không khí trang nghiêm.

Tuy nhiên, trong những giờ và ngày sau khi kết thúc cuộc họp kéo dài một ngày rưỡi, The Catholic Herald đã thành công trong việc nói chuyện riêng tư và độc quyền với nhiều Hồng Y, cả qua điện thoại và trực tiếp. Những cuộc trò chuyện sau công nghị này cho phép những suy nghĩ thẳng thắn, không bị kiểm duyệt về công nghị.

Ngay từ đầu công nghị bất thường, những lo ngại đã được nêu lên về sự sắp xếp mới, với một số Hồng Y đặt câu hỏi riêng tư về cả mục đích và tính nhất quán của nó. Một vị Hồng Y bảo thủ nói với tờ The Catholic Herald rằng cấu trúc mới của công nghị không hiệu quả, nói rằng: “Toàn bộ phong thái đồng nghị này đối với tôi thật vô nghĩa. Tôi không hiểu những người thông minh cứ viết mãi về nó. Chúng ta đã nghe rất nhiều về điều đó.”

Hồng Y Müller ủng hộ quan điểm này, nói với tờ The Catholic Herald: “Hệ thống mới không phải là chuẩn mực. Đây là một phương pháp của các thượng hội đồng, và tôi nghĩ nó đang giúp Đức Giáo Hoàng không phải với tư cách là Giám mục Roma mà là với tư cách là giám mục giáo phận.”

Một Hồng Y tiến bộ khác cũng nói với tờ The Catholic Herald rằng những gì các ngài quyết định phù hợp với phong cách mà Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã bắt đầu du nhập vào thượng hội đồng, nghĩa là thay vì ngồi trong một hội trường, như thường diễn ra trong phòng tiếp kiến mới Thánh Phaolô VI, một cách sắp xếp khác đã được sử dụng. Vị Hồng Y cấp tiến cho biết lý do chính khiến ngài ủng hộ sự thay đổi về hình thức là vì nó mang lại dấu hiệu vật lý của tính hợp đoàn: “Nơi Đức Giáo Hoàng và các nhà lãnh đạo ngồi ở phía trước, và mọi người khác nhìn lên họ.” Cách sắp xếp chỗ ngồi mới trong hội trường rất lớn và ngồi quanh bàn là một dấu hiệu thiên tài, tôi nghĩ thế, bởi vì nó giúp mọi người dễ dàng nói chuyện quanh bàn và mọi người đều có thể nói ở cùng một bình diện.”

Một vấn đề khác mà vị Hồng Y nêu ra là mối lo ngại về cấu trúc liên quan đến quy mô và thành phần của chính Hồng Y đoàn: “Đó là một vấn đề lớn trong Hồng Y đoàn, và đó là một phần lý do tại sao chúng ta không biết nhau. Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã tăng số lượng số vị có quyền bỏ phiếu lên 133, và sau đó bạn có tất cả những vị trên 80 tuổi. Đó là một nhóm lớn.”

Trong các cuộc thảo luận nhóm ngày đầu tiên, chủ đề về các phiên họp thường niên trở thành tâm điểm. Một Hồng Y bảo thủ nói với tờ The Catholic Herald rằng “một Hồng Y đề nghị họ nên làm điều đó qua Zoom hoặc một cái gì đó để tiết kiệm tiền”.

Thành phần của các nhóm cũng là một mối lo ngại. Một Hồng Y bảo thủ nói với tờ The Catholic Herald: “Nó rất bị kiểm soát. Một trong các Hồng Y đã ví nó như trường trung học.” Đức Hồng Y nói thêm: “Đây là chương trình tương tự như của Đức Giáo Hoàng Phanxicô, nhưng với một người lãnh đạo hào phóng hơn.”

Một Hồng Y nói với tờ The Catholic Herald: “Chúng tôi không biết chương trình sẽ được tổ chức như thế nào cho đến hai ngày trước đó, và thông tin được gửi qua email. Một số Hồng Y ngồi cùng bàn với tôi không nhận được, và một số người lớn tuổi hơn thì không thường xuyên dùng email.” Ngài nói thêm: “Có rất nhiều sự nhầm lẫn. Vì vậy, khi nhìn vào thành phần các bàn, tôi thấy mọi thứ dường như đã được sắp đặt sẵn.”

Một Hồng Y khác nói đùa: “Cùng nhau đi và lắng nghe. Nhưng ý tưởng là nếu bạn không đồng ý với nhóm, nghĩa là bạn chưa lắng nghe đủ.”

Khi ngày thứ hai của công nghị bất thường bắt đầu vào ngày 8 tháng 1 năm 2026, sau Thánh lễ đồng tế tại Bàn thờ Ngai Tòa trong Vương cung thánh đường Thánh Phêrô, phiên họp thứ hai và thứ ba tập trung vào việc tiếp tục làm việc nhóm nhỏ, tiếp theo là trình bày báo cáo của nhóm trước toàn thể hội đồng.

Trong buổi trình bày kết quả làm việc nhóm, một số Hồng Y đã trao đổi với tờ The Catholic Herald cho rằng các cuộc thảo luận nhóm và ba phút “phát biểu tự do” thực chất là một cuộc trưng cầu dân ý về di sản của Đức Giáo Hoàng Phanxicô. Một Hồng Y nói với The Catholic Herald: “Một số người bạn của ngài [Đức Giáo Hoàng Phanxicô] đã nói về một Giáo hội mới và sự thay đổi tuyệt đối.”

Một Hồng Y khác còn đi xa hơn, nói rằng: “Sự sùng bái cá nhân của ngài không nên liên quan gì đến Giáo Hội Công Giáo.”

Điều này tất yếu dẫn đến sự bất đồng, với những chia rẽ ngày càng rõ rệt hơn khi các vấn đề về tính đồng nghị được nêu ra. Trong cuộc trò chuyện với một Hồng Y cấp cao người châu Phi, ngài nói rằng mặc dù ngài ủng hộ ý tưởng về tính đồng nghị trong nguyên tắc, nhưng nó đòi hỏi những giới hạn rõ ràng và định nghĩa cẩn thận. Ngài giải thích: “Điều tôi nhận thấy là có sự không chắc chắn về điều bạn gọi là đồng nghị theo nghĩa giáo luật, nơi mà một nhóm các giám mục ngồi lại để cố vấn cho Đức Giáo Hoàng về bất cứ chủ đề nào mà ngài đã chọn.

“Rồi còn có sự mở rộng khái niệm đó, điều mà Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã đưa ra bằng cách bao gồm giáo dân, tu sĩ và linh mục trong tiến trình đồng nghị.” Họ là thành viên đầy đủ theo nghĩa họ có thể bỏ phiếu về các đề xuất, v.v. Tôi nghĩ đó là một bình diện khác so với những gì được hiểu theo nghĩa truyền thống như thượng hội đồng.”

Đức Hồng Y tiếp tục đặt cuộc tranh luận trong bối cảnh một quá trình phát triển rộng lớn hơn chứ không phải là một thông lệ đã được định hình. “Tôi cũng muốn nói rằng toàn bộ ý tưởng một thượng hội đồng về tính đồng nghị là một điều gì đó đang thay đổi. Nó vẫn đang trong quá trình phát triển. Nó vẫn chưa có một hình thức rõ ràng về việc nó sẽ đi đến đâu. Trong suốt thời gian chúng ta nói về tính đồng nghị, luôn có thượng hội đồng của Đức, Con đường đồng nghị, đang gây ra nhiều vấn đề.”

Ngài kết luận bằng cách cảnh báo về những rủi ro nếu quá trình này vẫn chưa được xác định rõ ràng. “Nó có thể trở thành một nhóm gây áp lực gồm giáo dân, linh mục, thậm chí có thể là các giám mục và Hồng Y, như đã được đề xuất trong công nghị. Tôi không biết, nhưng nó có thể trở thành một nhóm gây áp lực cố gắng thúc đẩy một hướng đi cụ thể.”

Một điểm gây tranh cãi khác nảy sinh vào cuối phiên họp liên quan đến việc xử lý các ý kiến tự do. Một Hồng Y người châu Âu trước đây phục vụ giáo triều nói với tờ The Catholic Herald rằng có một cảm giác thất vọng ngày càng gia tăng trong số những người tham dự. “Chúng ta đã nói chuyện trong ba giờ đồng hồ, phải không? Nhưng cuối cùng, không ai lắng nghe ý kiến của chúng ta.”

Những lo ngại tương tự cũng được một Hồng Y bảo thủ khác bày tỏ, người đã chỉ trích cả hình thức lẫn nội dung của cuộc thảo luận. Ngài nói với tờ The Catholic Herald rằng “có thời gian cho các ý kiến tự do, nhưng chúng rất, rất ngắn”, và nói thêm rằng chính khái niệm này đã gây hiểu lầm. “Tôi nghĩ rằng điều gọi là các ý kiến tự do thực chất không phải là tự do mà là những ý kiến bị ép buộc,” ngài nói. “Nền tảng phải là sự tham gia của tất cả mọi người.”

Đáng chú ý, một Hồng Y nói với tờ The Catholic Herald rằng mặc dù chủ đề về Thánh lễ Latinh truyền thống không được nêu ra công khai trong phiên họp, nhưng nó vẫn được đưa vào biên bản bằng văn bản. “Trong khi phụng vụ được gác lại,” vị Hồng Y nói, “chúng tôi được phát một bài viết của Hồng Y Arthur Roche vào cuối phiên họp, trong đó có những ý kiến khá tiêu cực về Thánh lễ Latinh truyền thống.”

Tóm lại, sự phát triển này cho thấy một xu hướng đi xuống trong cách tiếp cận hiện tại của Tòa Thánh đối với Thánh lễ Latinh truyền thống. Việc một đánh giá quan trọng được đưa ra bằng văn bản, thay vì được thảo luận thẳng thắn trên diễn đàn, sẽ được nhiều người coi là dấu hiệu cho thấy hướng đi đã được định sẵn. Chính vì lý do này mà công nghị tiếp theo dự kiến diễn ra vào tháng Sáu có tầm quan trọng đặc biệt.

Trong bài suy gẫm cuối cùng dành cho tờ The Catholic Herald khi kết thúc công nghị, Hồng Y Müller đã tìm cách xua tan điều mà ngài mô tả như sự phân đôi sai lầm trong các cuộc tranh luận nội bộ của Giáo hội. Ngài nói: “Giáo hội của Đức Benedict không còn tồn tại nữa”, đưa ra một đánh giá tỉnh táo về con đường phía trước.

Nhìn về phía trước tới công nghị tiếp theo, dự kiến diễn ra vào ngày 27 đến 28 tháng Sáu, một số Hồng Y cho rằng trọng tâm có thể sẽ quay trở lại hai lĩnh vực đã không đạt được tiến triển trong các phiên họp gần đây. Trong các cuộc trò chuyện riêng, họ cho biết kỳ vọng phổ biến là các cuộc thảo luận sẽ tập trung vào phụng vụ và cải cách Giáo triều, những chủ đề mà nhiều người tin rằng đã bị gác lại chứ không phải được giải quyết.