Chỉ hai từ ‘đi tìm’ cũng đủ nói lên việc tìm kiếm viên ngọc quí không đơn giản. Tìm kiếm đòi hỏi thứ nhất phải dấn thân, thứ hai phải kiên tâm và thứ ba phải hy sinh chịu khó, chịu khổ trong việc kiếm tìm. Ngồi nhà cầu may mong gặp viên ngọc quí kết quả hầu như không thể xảy ra. Người có nhiều cơ may tìm được viên ngọc quí là người dấn thân, quyết tâm, cố gắng đi tìm. Tìm kiếm đòi cả hy sinh lẫn kiên tâm. Hy sinh đầu tiên chính là thời gian. Dường như người ta không so đo, tính toán cần bỏ ra bao nhiêu thời gian để tìm kiếm. Như thế tốn kém về thời gian có thể, một này, một tuần, một tháng hay một năm, dường như không giới hạn thời gian. Đi tìm cũng không thể tìm quanh quẩn mà phải dấn thân đi đến vùng đất mới, chân trời mới, mới có nhiều hy vọng tìm thấy. Việc đi tìm cũng không thể đưa ra giới hạn một ngày hai hay ba ngày đường. Không phải chỗ nào cũng có ngọc quí vì thế cần nghiên cứu vùng đất định tìm kiếm như thế hy vọng tìm thấy sẽ cao hơn. Nghiên cứu hao công, tổn sức ở thời gian đầu nhưng về lâu dài lại tiết kiệm thời gian, không phí công, tổn sức, hơn nữa lại hy vọng cao.
Tìm được viên ngọc quí rồi, trở về bán gia tài để mua viên ngọc quí đó. Việc trở về rồi lại đi trở lại chỗ cũ cho biết người đi tìm ngọc quí cần rõ phương, định rõ hướng mới có thể trở lại đúng chỗ đã dấu viên ngọc. Bán toàn tài sản đổi lấy viên ngọc là một quyết định táo bạo. Phải mạnh bạo đủ mới có thể làm công việc liều lĩnh nhưng có tính toán này.
Dụ ngôn cho biết người quyết tâm đi tìm ngọc quí thật quyết tâm. Tinh thần bài đọc cho biết bất cứ ai quyết tâm, dấn thân tìm kiếm ngọc quí đều gặp được điều họ mong tìm kiếm. Thứ hai tìm thấy viên ngọc quí, dám hy sinh cả sản nghiệp đổi lấy viên ngọc. Cả hai quyết định này đều cho thấy tấm lòng người đó coi trọng, quí viên ngọc quí hơn tất cả những gì họ hiện đang có. Điều này cũng cho biết cõi lòng họ hài lòng, vui thoả không còn mong muốn gì hơn. Trong thời gian chờ bán gia tài mua ngọc quí thì ngày cũng như đêm tâm hồn, cõi lòng họ đều hướng về viên ngọc. Điều này thể hiện tất cả tấm lòng, vừa khát khao vừa chân thành quyết tâm sở hữu viên ngọc.
Đổi trăm lấy một là một đổi chác táo bạo, liều lĩnh trong tính toán. Dám làm thế bởi người đó biết rõ giá trị viên ngọc quí, tốt hơn trăm thứ họ đang có nên sẵn sàng hy sinh những gì đang có để đạt được viên ngọc. Ngọc tìm được nơi đồng hoang, cỏ dại, vùng hoang dã chắc chắn là hàng thật, phẩm chất thật, tự nguyên từ nguyên thủy. Khác với hàng trao đổi nơi phố chợ, thật giả khó lường, phẩm chất tuyệt hảo hay có pha tạp chất cũng không dễ gì nhận ra.
Ngay từ đầu bài đọc Đức Kitô xác định rõ nước trời được ví như người đi tìm ngọc quí. Bán mọi sự để mua viên ngọc quí chính là tìm kiếm nước trời. Nước trời chỉ có một do Thiên Chúa tạo dựng. Có nhiều hội, nhóm khác nhân danh Đức Kitô, rao giảng quảng bá tư tưởng của Ngài. Đức Kitô xuống trần gian rao giảng nước trời. Lời Chúa không bao giờ sai nhưng phiên dịch, diễn giải Lời Chúa cần đặt vấn đề. Diễn dịch thành tâm, thiện chí cũng có hoặc với mục đích cũng có thể xảy ra. Trước khi về trời Đức Kitô trao quyền cho thánh Phêrô làm đầu giáo hội tại trần gian và những đấng kế vị. Độc lập hoặc tách rời khỏi giáo hội do thánh Phêrô và các đấng kế vị lãnh đạo là phỏng theo giáo hội chân truyền. Họ rao giảng về Đức Kitô, trích dẫn lời Ngài nhưng phần giải thích có thêm suy diễn. Đây là điểm người nghe cần tỉnh táo bởi suy diễn nghe hợp lí nhưng do loài người, không do Thiên Chúa. Thánh Phêrô có lần mắc phải lầm lẫn này. Đức Kitô đã cảnh tỉnh ông Mt 16:23.
Từ bỏ nước trần gian để bám víu vào nước trời là quyết định khôn ngoan, sáng suốt bởi nước trời quí hơn ngàn vạn lần nước trần gian nên hy sinh toàn cuộc đời, từ bỏ toàn gia sản để được nước trời là một hy sinh mất ít, lời nhiều; mất của chóng qua, mau tàn, nhận được sự sống đời đời, nước trường sinh.
Xin ơn dấn thân, quyết tâm theo Đức Kitô
Tìm được viên ngọc quí rồi, trở về bán gia tài để mua viên ngọc quí đó. Việc trở về rồi lại đi trở lại chỗ cũ cho biết người đi tìm ngọc quí cần rõ phương, định rõ hướng mới có thể trở lại đúng chỗ đã dấu viên ngọc. Bán toàn tài sản đổi lấy viên ngọc là một quyết định táo bạo. Phải mạnh bạo đủ mới có thể làm công việc liều lĩnh nhưng có tính toán này.
Dụ ngôn cho biết người quyết tâm đi tìm ngọc quí thật quyết tâm. Tinh thần bài đọc cho biết bất cứ ai quyết tâm, dấn thân tìm kiếm ngọc quí đều gặp được điều họ mong tìm kiếm. Thứ hai tìm thấy viên ngọc quí, dám hy sinh cả sản nghiệp đổi lấy viên ngọc. Cả hai quyết định này đều cho thấy tấm lòng người đó coi trọng, quí viên ngọc quí hơn tất cả những gì họ hiện đang có. Điều này cũng cho biết cõi lòng họ hài lòng, vui thoả không còn mong muốn gì hơn. Trong thời gian chờ bán gia tài mua ngọc quí thì ngày cũng như đêm tâm hồn, cõi lòng họ đều hướng về viên ngọc. Điều này thể hiện tất cả tấm lòng, vừa khát khao vừa chân thành quyết tâm sở hữu viên ngọc.
Đổi trăm lấy một là một đổi chác táo bạo, liều lĩnh trong tính toán. Dám làm thế bởi người đó biết rõ giá trị viên ngọc quí, tốt hơn trăm thứ họ đang có nên sẵn sàng hy sinh những gì đang có để đạt được viên ngọc. Ngọc tìm được nơi đồng hoang, cỏ dại, vùng hoang dã chắc chắn là hàng thật, phẩm chất thật, tự nguyên từ nguyên thủy. Khác với hàng trao đổi nơi phố chợ, thật giả khó lường, phẩm chất tuyệt hảo hay có pha tạp chất cũng không dễ gì nhận ra.
Ngay từ đầu bài đọc Đức Kitô xác định rõ nước trời được ví như người đi tìm ngọc quí. Bán mọi sự để mua viên ngọc quí chính là tìm kiếm nước trời. Nước trời chỉ có một do Thiên Chúa tạo dựng. Có nhiều hội, nhóm khác nhân danh Đức Kitô, rao giảng quảng bá tư tưởng của Ngài. Đức Kitô xuống trần gian rao giảng nước trời. Lời Chúa không bao giờ sai nhưng phiên dịch, diễn giải Lời Chúa cần đặt vấn đề. Diễn dịch thành tâm, thiện chí cũng có hoặc với mục đích cũng có thể xảy ra. Trước khi về trời Đức Kitô trao quyền cho thánh Phêrô làm đầu giáo hội tại trần gian và những đấng kế vị. Độc lập hoặc tách rời khỏi giáo hội do thánh Phêrô và các đấng kế vị lãnh đạo là phỏng theo giáo hội chân truyền. Họ rao giảng về Đức Kitô, trích dẫn lời Ngài nhưng phần giải thích có thêm suy diễn. Đây là điểm người nghe cần tỉnh táo bởi suy diễn nghe hợp lí nhưng do loài người, không do Thiên Chúa. Thánh Phêrô có lần mắc phải lầm lẫn này. Đức Kitô đã cảnh tỉnh ông Mt 16:23.
Từ bỏ nước trần gian để bám víu vào nước trời là quyết định khôn ngoan, sáng suốt bởi nước trời quí hơn ngàn vạn lần nước trần gian nên hy sinh toàn cuộc đời, từ bỏ toàn gia sản để được nước trời là một hy sinh mất ít, lời nhiều; mất của chóng qua, mau tàn, nhận được sự sống đời đời, nước trường sinh.
Xin ơn dấn thân, quyết tâm theo Đức Kitô