Một sự kiện quan trọng trong lịch sử quan hệ Kitô giáo - Nho giáo đã diễn ra tại Đại Hàn. Gianni Criveller, Giám đốc biên tập của AsiaNews, người có mặt tại cuộc gặp, đã tường thuật về sự kiện này trong bản tin ngày 8 tháng 8, 2026. Khía cạnh tôn giáo của Nho giáo, chủ đề tình hữu nghị và thảo luận về dân chủ là những khía cạnh quan trọng nhất của cuộc gặp.

Hán Thành (AsiaNews) – Hội thảo Kitô giáo - Nho giáo lần thứ nhất đã được tổ chức tại Hán Thành, Đại Hàn, từ ngày 3 đến ngày 6 tháng 8. Hai ngày tập trung vào các cuộc thảo luận giữa các nhân vật tôn giáo và học giả từ cả hai phía, và hai ngày dành cho việc tham quan các địa điểm tôn giáo quan trọng tại thủ đô Đại Hàn. Như AsiaNews đã đưa tin vào Chúa nhật tuần trước, hội thảo được tổ chức bởi Bộ Đối thoại Liên tôn của Tòa Thánh, phối hợp với Hội đồng Giám mục Công Giáo Đại Hàn, Học viện Nho giáo Đại Hàn và Đại học Sogang, nơi diễn ra hội thảo.

Tôi được mời tham gia đóng góp, cùng với các nhà lãnh đạo tôn giáo, học giả, đại biểu và người tham dự khác đến từ hàng chục quốc gia, chủ yếu là từ châu Á.

Chúng tôi có hơn một trăm người, và đã trải nghiệm những khoảnh khắc hữu nghị và trao đổi thực sự ý nghĩa và đầy hứa hẹn. Trên thực tế, đây là sáng kiến chính thức đầu tiên về đối thoại giữa Công Giáo và Nho giáo.

Tôi rất ngạc nhiên khi Nho giáo được nhiều học giả và người thực hành Nho giáo trình bày như một “tôn giáo”. Điều này không phải là một điều hiển nhiên. Chắc chắn, chính khái niệm về tôn giáo cũng không được chia sẻ rộng rãi.

Dù sao, câu hỏi liệu Nho giáo có phải là một tôn giáo hay không vẫn đang được tranh luận sôi nổi, và các tác phẩm về chủ đề này lấp đầy nhiều kệ sách. Có nhiều người không coi nó là một tôn giáo, mà là một triết lý đạo đức, xã hội hoặc chính trị. Tại một số quốc gia châu Á, bao gồm Đại Hàn, nước chủ nhà của sự kiện, cũng như ở Indonesia, Malaysia, Đài Loan và Hồng Kông, Nho giáo được công chúng và quốc gia công nhận là một tôn giáo.

Tuy nhiên, ở Trung Quốc thì không như vậy, Nho giáo không nằm trong số năm tôn giáo chính thức. Mặc dù vậy, chính quyền Trung Quốc đã rất hiệu quả và kiên trì trong việc quảng bá Nho giáo như là cốt lõi ban đầu của tư tưởng dân tộc Trung Quốc.

Tại hội nghị Hán Thành, khía cạnh tôn giáo của Nho giáo được thể hiện qua các khía cạnh nghi lễ, qua thực hành Nho giáo về sự phát triển nội tâm, và qua sự thừa nhận một trật tự đạo đức xã hội vượt lên trên lợi ích của cá nhân và gia đình.

Hán Thành đánh dấu một bước ngoặt thực sự bởi vì Nho giáo chưa bao giờ được đưa vào danh sách các bên đối thoại của Bộ Đối thoại Liên tôn trước đây.

Bộ của Vatican không chỉ quảng bá sự kiện quan trọng này mà còn đang phát triển một cuốn Cẩm nang Đối thoại với Nho giáo, dự kiến sẽ sớm hoàn thành và xuất bản. Rõ ràng Kitô giáo và Nho giáo có những nền tảng thần học và tầm nhìn triết học khác biệt, nhưng cả hai đều chia sẻ giá trị của tình bạn và một lịch sử về tình bạn.

Nho giáo và Kitô giáo đã có cơ hội tương tác và đối thoại trong quá khứ, như được minh chứng, chẳng hạn, bởi tình bạn và sự hợp tác giữa nhà truyền giáo Matteo Ricci và nhà khoa học kiêm chính khách Nho giáo Paul Xu Guangqi ở Trung Quốc thời nhà Minh (thế kỷ 17).

Chủ đề về tình bạn vô cùng quý giá. Như một số diễn giả đã lưu ý và trong cuộc tranh luận sau đó, tình bạn là mối quan hệ thứ năm trong năm mối quan hệ cấu thành nên cấu trúc xã hội Nho giáo.

Bốn mối quan hệ đầu tiên là hoàng đế và thần dân; cha và con; anh trai và em trai; vợ chồng.

Nếu tình bạn là mối quan hệ thứ năm, nó không kém phần quan trọng; ngược lại, nó là mối quan hệ duy nhất dựa trên sự lựa chọn cá nhân và tự do lựa chọn.

Không phải ngẫu nhiên mà cuốn sách đầu tiên của Matteo Ricci ở Trung Quốc lại dành riêng cho tình bạn, điểm gặp gỡ nhân học giữa chủ nghĩa nhân bản Kitô giáo và tư tưởng Nho giáo.

Một dấu hiệu quan trọng khác về tình hữu nghị giữa đức tin Kitô giáo và đức hạnh Nho giáo đến từ nhà trí thức Công Giáo John Wu Qingxiong, vị đại sứ đầu tiên của Trung Quốc tại Tòa Thánh, vào giữa thế kỷ 20.

Trong tác phẩm nhỏ xuất sắc của mình, Khoa học về Tình yêu, John Wu mô tả Thánh Thérèse de Lisieux như một sự tổng hợp tuyệt vời giữa tình yêu phổ quát đến từ Tin Mừng và lòng nhân ái của Nho giáo.

Cuộc gặp gỡ ở Hán Thành không chỉ xoay quanh các ý tưởng. Các cuộc thảo luận đã đề cập đến những thách thức cấp bách hiện nay như suy thoái môi trường và các mối đe dọa đến hòa bình.

Việc tập trung vào chủ đề dân chủ rất thú vị. Trong tư tưởng Nho giáo, chính phủ phải vì lợi ích của nhân dân, nhưng không nhất thiết phải do nhân dân cai trị, vì chỉ những người có đức hạnh mới có thể nắm quyền.

Dân chủ, vốn thường được coi là một khái niệm của phương Tây, không đảm bảo chính phủ của những người có đức hạnh.

Về phía Kitô giáo, người ta lưu ý rằng dân chủ, theo giáo huấn của các giáo hoàng gần đây, là hệ thống chính trị thể hiện rõ nhất học thuyết xã hội của Giáo hội. Nó thừa nhận phẩm giá bình đẳng của tất cả con người, quyền tham gia vào các công việc công cộng và tự quyết định vận mệnh của mình.

Dân chủ là hoa trái của tự do, một giá trị bất khả xâm phạm, mang tính phổ quát và truyền giáo. Nếu những thành tựu của dân chủ còn chưa hoàn hảo, thì các giải pháp thay thế cũng không mang lại kết quả tốt hơn. Cuộc tranh luận về chủ đề này không đi đến một kết luận chung, nhưng nó rất sôi nổi.

Việc lựa chọn địa điểm cũng rất quan trọng. Vào thế kỷ 19, chính quyền Đại Hàn đã thu hẹp Nho giáo thành một hệ tư tưởng dân tộc chủ nghĩa, dẫn đến cuộc đàn áp bi thảm đối với Kitô hữu, bị coi là mối đe dọa đến sự ổn định của nhà nước. Kinh nghiệm đau thương này vẫn được tưởng nhớ cho đến ngày nay bằng lòng sùng kính sâu sắc của người Công Giáo Đại Hàn đối với các vị tử đạo của họ.

Cuộc gặp gỡ tại Hán Thành kết thúc bằng chuyến thăm đầy xúc động đến Bảo tàng Đền thờ Seosomun, nơi hàng ngàn người Công Giáo (cùng với các tù nhân chính trị và tội phạm khác) đã tử đạo.

Thời thế đã thay đổi. Đại Hàn là một nền dân chủ sôi động và có sự hiện diện đáng kể và ngày càng tăng của Kitô giáo. Nhiều tín ngưỡng tôn giáo, bao gồm cả Nho giáo, ngày nay cùng tồn tại mà không có xung đột. Hơn nữa, cộng đồng Công Giáo năng động và phát triển mạnh mẽ của Đại Hàn đang tích cực chuẩn bị đăng cai Ngày Giới trẻ Thế giới vào mùa hè năm 2027.

Hội thảo Kitô giáo - Nho giáo tuần này sẽ có phần tiếp theo. Hai cuộc gặp gỡ nữa đã được công bố: vào năm 2028 tại Jakarta, Indonesia, và vào năm 2030 tại Hồng Kông.

Trong lời kêu gọi cuối cùng, được công bố bởi Bộ Đối thoại Liên tôn, các nhà lãnh đạo Kitô giáo và Nho giáo hứa sẽ tiếp tục hợp tác trong đối thoại văn hóa tôn giáo nhằm mục đích xây dựng hòa bình.

Hội thảo lịch sử, thành công và đầy hứa hẹn này có sự tham dự của Viện trưởng Học viện Nho giáo Đại Hàn, Tiến sĩ Seong-Su Choi, cùng nhiều nhà lãnh đạo và học giả Nho giáo đến từ Đại Hàn và các nước khác, bao gồm Trung Quốc, Indonesia, Hồng Kông, Đài Loan, Malaysia và Singapore.

Các đại biểu đến từ Nhật Bản đã phải hủy chuyến đi do trận động đất gần đây xảy ra ở nước họ.

Về phía Công Giáo, có sự tham dự của Hồng Y George Jacob Koovakad, người đứng đầu Bộ Đối thoại Liên tôn, cùng với Tổng Giám mục Giovanni Gaspari, Sứ thần Tòa Thánh tại Đại Hàn và Mông Cổ; Giám mục Mathias Ri Iong-hoon của Suwon, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Công Giáo Đại Hàn; và Tổng Giám mục Simon Poh của Kuching (Borneo, Malaysia), Chủ tịch Văn phòng Truyền giáo của Liên đoàn Hội đồng Giám mục châu Á (FABC).

Tuyên bố cuối cùng: Trời Mới Đất Mới và Đại Đồng (Đại Hòa): Đối thoại Kitô giáo - Nho giáo để xây dựng một xã hội lý tưởng:
Đại học Sogang, Seoul, Hàn Quốc
4-5 tháng 8 năm 2026

Tuyên bố cuối cùng

Bộ Đối thoại Liên tôn, cùng với Hội đồng Giám mục Công Giáo Hàn Quốc, Viện Hàn lâm Nho giáo Hàn Quốc (Sungkyunkwan) và Đại học Sogang, đã tổ chức Hội thảo Nho giáo - Kitô giáo lần thứ nhất tại Seoul vào ngày 4-5 tháng 8 năm 2026 với chủ đề: “Trời Mới Đất Mới và Đại Đồng/Đại Hòa (大同 Datong/Dae-dong): Đối thoại Nho giáo - Kitô giáo để xây dựng một xã hội lý tưởng.”

Lấy cảm hứng từ lời dạy của Khổng Tử: “Có bạn bè từ phương xa đến thăm, chẳng phải là niềm vui sao?” (Luận ngữ 1:1), và từ lời khuyên của Kitô giáo: “Hãy tiếp đón nhau, như Đức Kitô đã tiếp đón anh em, để vinh danh Thiên Chúa” (Rô-ma 15:7), các học giả, lãnh đạo tôn giáo, nhà giáo dục và những người thực hành tôn giáo từ châu Á, châu Âu và Bắc Mỹ đã cùng nhau quy tụ trong tinh thần hữu nghị, hiếu khách và tôn trọng lẫn nhau. Thông qua đối thoại, suy tư chung, cầu nguyện, bữa ăn và các chuyến thăm đến những địa điểm có ý nghĩa văn hóa và tôn giáo — tất cả đều được nuôi dưỡng trong tinh thần của bản dự thảo Hướng dẫn Đối thoại Kitô giáo-Nho giáo được giới thiệu trong hội thảo — chúng ta đã khám phá ra rằng sự gặp gỡ chân thành không xóa bỏ sự khác biệt, mà thay vào đó làm sâu sắc thêm sự hiểu biết, củng cố lòng tin và làm phong phú thêm cho tất cả chúng ta.

Suy tư về niềm hy vọng của Kitô giáo về Trời Mới Đất Mới và tầm nhìn của Khổng giáo về Đại Hòa/Đại Thống nhất, chúng ta đã nhận ra lời kêu gọi chung để xây dựng một thế giới công bằng, tôn trọng, từ bi, hòa bình và hài hòa. Mặc dù bắt nguồn từ những truyền thống khác nhau, cuộc đối thoại của chúng tôi đã cho thấy một khát vọng chung là vượt qua sự chia rẽ và xây dựng một cộng đồng nơi tất cả mọi người có thể sống cùng nhau trong phẩm giá và quan tâm đến nhau.

Trong khi các truyền thống của chúng tôi xuất phát từ những nền tảng tôn giáo và triết học khác nhau, cuộc đối thoại của chúng tôi đã tiết lộ những niềm tin chung quan trọng:

• Sự thịnh vượng của con người bắt đầu từ việc đào tạo những cá nhân đức hạnh, giàu lòng trắc ẩn và có trách nhiệm. Sự biến đổi cá nhân, lối sống đạo đức và sự quan tâm đến người khác là nền tảng của những gia đình, cộng đồng và xã hội lành mạnh.

• Một xã hội công bằng và hòa bình phụ thuộc vào sự lãnh đạo bắt nguồn từ sự chính trực, khiêm tốn, phục vụ và quan tâm đến lợi ích chung. Các định chế tốt rất quan trọng, nhưng chúng chỉ thực sự phục vụ xã hội khi được dẫn dắt bởi sự khôn ngoan đạo đức và trách nhiệm công cộng.

• Chăm sóc những người dễ bị tổn thương, các thế hệ tương lai và ngôi nhà chung của chúng ta là trách nhiệm đạo đức và tâm linh. Chúng ta được kêu gọi nuôi dưỡng những cách sống thúc đẩy tình liên đới, tôn trọng tạo thế và phát triển toàn diện.

• Hy vọng về một thế giới tốt đẹp hơn kêu gọi chúng ta cùng nhau vượt qua những thử thách và khiếm khuyết của hiện tại. Cả hai truyền thống đều khuyến khích sự kiên trì, lòng can đảm về mặt đạo đức và niềm tin rằng một tương lai nhân ái và hài hòa hơn có thể được xây dựng.

• Trong kỷ nguyên vĩ đại của Trí tuệ Nhân tạo, dựa trên tinh thần nhân ái của Nho giáo (仁, nhân) và giá trị yêu thương của Kitô giáo, chúng ta nỗ lực đảm bảo rằng mọi tiến bộ kỹ thuậtđều tích cực nâng cao phẩm giá con người và các giá trị đạo đức.

Đồng thời, chúng ta nhận thấy rằng Kitô hữu và Khổng tử hữu hiểu về chân lý tối thượng, sự viên mãn của con người và sự biến đổi của xã hội theo những cách khác nhau. Những khác biệt này không phải là rào cản đối với tình bạn; trái lại, chúng mời gọi sự lắng nghe sâu sắc hơn, học hỏi lẫn nhau, khiêm nhường và đối thoại liên tục.

Các cuộc trò chuyện của chúng tôi cũng đề cập đến những thách thức cấp bách mà thế giới ngày nay đang phải đối diện, bao gồm sự phân mảnh xã hội, sự cô đơn, di cư cưỡng bức, bất bình đẳng ngày càng gia tăng, suy thoái môi trường, chiến tranh và phân biệt đối xử, cũng như sự phát triển nhanh chóng của Trí tuệ Nhân tạo (AI). Những thách thức này không thể chỉ được giải quyết bằng kỹ thuật hay kinh tế; chúng đòi hỏi sự khôn ngoan đạo đức, chiều sâu tâm linh, ý thức cộng đồng và một cam kết mới đối với phẩm giá của mỗi con người và lợi ích chung.

Do đó, chúng tôi khuyến khích sự hợp tác liên tục giữa Kitô giáo và Nho giáo thông qua nghiên cứu, giáo dục, đối thoại và các sáng kiến thực tiễn, đặc biệt là bằng cách thu hút giới trẻ và cùng nhau khám phá những hệ luận đạo đức của các kỹ thuật mới nổi.

Khi trở về cộng đồng của mình, chúng tôi tái khẳng định cam kết:

• làm sâu sắc thêm tình hữu nghị và đối thoại giữa người Nho giáo và Kitô giáo;
• thúc đẩy các xã hội dựa trên lòng từ bi, công lý, hòa hợp và trách nhiệm chung;
• cùng nhau nỗ lực vì sự thịnh vượng của nhân loại và toàn thể cộng đồng sự sống.

Với lòng biết ơn chân thành đến Hội đồng Giám mục Công Giáo Hàn Quốc, Học viện Nho giáo Hàn Quốc (Sungkyunkwan), Đại học Sogang, Tòa Sứ thần Tòa Thánh tại Cộng hòa Hàn Quốc, Bộ Đối thoại Liên tôn và tất cả những người đã đóng góp cho cuộc gặp gỡ lịch sử này, chúng tôi xin dành tặng thành quả của Hội thảo này cho sự phát triển liên tục của tình hữu nghị, sự hiểu biết lẫn nhau và hợp tác. Chúng tôi cũng bày tỏ lòng biết ơn chân thành đối với sự hiếu khách nồng hậu và hào phóng mà chủ nhà đã dành cho chúng tôi trong suốt thời gian lưu trú. Cùng nhau, chúng tôi cam kết tiếp tục xây dựng một thế giới nơi mỗi cá nhân và mỗi cộng đồng cơ sở có thể sống trong phẩm giá, hòa bình, hy vọng và hài hòa.

Những người tham dự Hội thảo Ki-tô giáo - Nho giáo lần thứ nhất
Seoul, Cộng hòa Hàn Quốc
5 tháng 8 năm 2026