Bill Barrow của thông tấn xã Associated Press có bài tường trình nhan đề “The Trump and Leo chronicles: A president and a pope square off over Iran and its aftermath”, nghĩa là “Câu chuyện về Tổng thống Trump và Đức Giáo Hoàng Lêô: Một tổng thống và một giáo hoàng đối đầu về Iran và hậu quả của nó.” Nguyên bản tiếng Anh có thể xem tại đây. Dưới đây là bản dịch toàn văn sang Việt Ngữ.
Đức Giáo Hoàng Lêô XIV, một giáo sĩ uyên bác và ăn nói nhỏ nhẹ, và Ông Donald Trump, một chính trị gia hiếu chiến và hung hăng không hề che giấu, từ lâu đã luôn đối đầu nhau về mặt ngôn từ. Giờ đây, sự bất đồng của họ về cuộc chiến ở Iran đã leo thang một cách đáng kinh ngạc, và những bình luận của họ cho thấy mỗi người nhìn nhận cuộc xung đột và tác động của nó khác nhau như thế nào.Trên mạng xã hội, Tổng thống Trump nói rằng Đức Giáo Hoàng Lêô “yếu đuối” và bị “phe tả cực đoan” chi phối, thậm chí còn công khai cho rằng Đức Giáo Hoàng Lêô có được vị trí của mình ngày hôm nay là nhờ Trump. Đức Giáo Hoàng đã tuyên bố những lời đe dọa của Tổng thống Trump đối với Iran là “hoàn toàn không thể chấp nhận được” và hướng dẫn giáo dân của mình đến với Kinh Thánh và giáo lý của Giáo hội về chiến tranh và hòa bình, giải thích rằng mục đích của ngài không hề liên quan đến Tổng thống Trump.
“Tôi không sợ chính quyền Tổng thống Trump,” Đức Lêô nói hôm thứ Hai trên đường đến Phi Châu, “hay việc lên tiếng mạnh mẽ về thông điệp của Phúc Âm, đó là điều mà Giáo hội đang nỗ lực thực hiện.”
Trước khi trở thành Đức Giáo Hoàng, Robert Prevost không hề e ngại bày tỏ quan điểm thẳng thắn.
NHỮNG GÌ NGÀI NÓI: Khi Nga xâm lược Ukraine năm 2022, vị giáo hoàng tương lai đang là giám mục ở Peru. Ngài không ngần ngại thẳng thừng đổ lỗi cho Mạc Tư Khoa. Trên chương trình truyền hình Peru “Weekly Expression”, Đức Cha Prevost mô tả đây là một “cuộc xâm lược mang tính đế quốc, trong đó Nga muốn chinh phục lãnh thổ vì lý do quyền lực, xét đến vị trí chiến lược của Ukraine”.
Đoạn video này đã được truyền thông Ý đăng tải lại ngay sau khi ngài được bầu làm giáo hoàng vào ngày 8 tháng 5 năm 2025.
Đầu năm 2025, khi đó là Hồng Y Prevost đã sử dụng mạng xã hội để chia sẻ một bài phân tích tin tức chỉ trích Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, một người cải đạo sang Công Giáo, vì đã biện minh cho chính sách nhập cư hà khắc bằng cách lập luận rằng Kitô giáo đặt ra thứ bậc ưu tiên trong việc chăm sóc người khác bằng cách đặt gia đình, cộng đồng gần gũi và đồng bào của mình lên trên người nước ngoài.
BỐI CẢNH VÀ TẠI SAO ĐIỀU NÀY QUAN TRỌNG: Các giám mục Công Giáo thường xuyên bình luận trên các phương tiện truyền thông địa phương, và một số người đạt được ảnh hưởng đáng kể. Nhưng mức độ chi tiết trong các bình luận về chính sách công và chính trị của các ngài rất khác nhau. Nhiều vị chỉ đưa ra những tuyên bố chung chung về giáo lý và giá trị của Giáo hội và tránh đưa ra lập trường trái ngược với các chính trị gia cụ thể có thể bị coi là một cuộc tấn công cá nhân. Với những bình luận của ngài ở Peru và sau đó là việc ngài hiếm hoi đăng lại một bài viết khi còn là Hồng Y ở Rôma, Đức Hồng Y Prevost đã cho thấy ngài luôn cập nhật tình hình thế giới và sẵn sàng thẳng thắn trong những lời chỉ trích của mình.
Tổng thống Trump đã ăn mừng “vinh dự lớn lao” khi Đức Giáo Hoàng Lêô được bầu chọn.
NHỮNG GÌ ÔNG ẤY NÓI: “Chúc mừng Hồng Y Robert Francis Prevost, người vừa được bầu làm Giáo Hoàng,” Tổng thống Trump đăng trên Truth Social vào ngày 8 tháng 5 năm 2025. “Thật vinh dự khi biết rằng ngài là Giáo Hoàng người Mỹ đầu tiên. Thật phấn khích, và là một vinh dự lớn lao cho đất nước chúng ta. Tôi mong chờ được gặp Đức Giáo Hoàng Lêô XIV. Đó sẽ là một khoảnh khắc rất ý nghĩa!”
Sau đó, tại Tòa Bạch Ốc, Tổng thống Trump nói rằng “chúng tôi hơi bất ngờ và rất vui mừng” trước chiến thắng của Đức Lêô.
Hôm thứ Hai 13 Tháng Tư, ông ta đã sử dụng Truth Social để nhận công lao về việc Đức Lêô được bầu làm Đức Giáo Hoàng: “Ông ấy không có tên trong bất kỳ danh sách nào để trở thành Giáo Hoàng, và chỉ được Giáo hội đưa vào vị trí đó vì ông ấy là người Mỹ, và họ nghĩ rằng đó sẽ là cách tốt nhất để giao dịch với Tổng thống Donald J. Trump.”
TẠI SAO ĐIỀU NÀY QUAN TRỌNG: Tổng thống Trump nhìn nhận Đức Lêô dưới góc độ lòng tự hào dân tộc và lòng trung thành. Việc ông ta ngay lập tức hướng tới cuộc gặp gỡ với Đức Lêô (là điều vẫn chưa xảy ra) phản ánh sự ham mê quyền lực và danh tiếng thường thấy của ông ta, ngay cả khi điều đó không phù hợp với chính trị. Hơn nữa, quan điểm của Tổng thống Trump không phản ánh bất kỳ sự tinh tế nào về nguồn gốc của Đức Lêô hay mối quan hệ của Vatican với Hoa Kỳ.
Từ trước đến nay, Hồng Y đoàn vẫn luôn nhìn nhận Hoa Kỳ với một chút hoài nghi — đặc biệt là vì chính sách quân sự và kinh tế của Washington đã ảnh hưởng đến thế giới, nhất là các quốc gia nghèo, và vì họ thường ngần ngại trao chức vụ Giáo Hoàng cho một người đến từ siêu cường hàng đầu thế giới.
Đức Lêô lớn lên, được giáo dục và thụ phong linh mục ở Hoa Kỳ, nhưng đã dành hàng thập niên làm lãnh đạo Giáo Hội ở những nơi khác, bao gồm cả các khu vực nghèo khó ở Nam Mỹ. “Ngài là người ít mang đậm chất Mỹ nhất trong số những người Mỹ,” Steven Millies, giáo sư tại Học viện Thần học Công Giáo Chicago, nơi Đức Lêô trẻ tuổi lấy bằng thạc sĩ thần học, cho biết.
Ngay từ đầu, Đức Giáo Hoàng Lêô đã phản ánh những giáo huấn của Giáo hội về chiến tranh và hòa bình.
NHỮNG GÌ NGÀI NÓI: “Bình an cho tất cả anh chị em… lời chào đầu tiên của Chúa Kitô phục sinh, Mục Tử Nhân Lành, Đấng đã hi sinh mạng sống mình vì đoàn chiên của Thiên Chúa.”
Đó là những lời đầu tiên của Đức Lêô từ ban công Đền Thờ Thánh Phêrô. Khi trở lại hành lang để ban phước lành Chúa nhật đầu tiên, ngài đã đề cập đến cuộc chiến của Nga ở Ukraine và bạo lực giữa Israel và Gaza, lên án một “cuộc chiến tranh thế giới thứ ba diễn ra từng phần”. Thứ Hai tuần sau, Đức Lêô mở đầu buổi tiếp kiến các nhà báo bằng cách trích dẫn lời Chúa Giêsu. “Trong Bài Giảng Trên Núi, Chúa Giêsu đã tuyên bố: ‘Phúc cho những người kiến tạo hòa bình’”, Đức Giáo Hoàng nói.
TẠI SAO ĐIỀU NÀY QUAN TRỌNG: Những tuyên bố đầu tiên của Đức Lêô đều nhấn mạnh “hòa bình” là thông điệp cốt lõi của Chúa Giêsu — và báo trước một chủ đề có thể sẽ xuyên suốt triều Giáo Hoàng của ngài. Việc đề cập đến Ukraine, Nga, Israel và Palestine khẳng định sự sẵn sàng của ngài vượt ra ngoài lý thuyết và áp dụng giáo lý vào những gì đang xảy ra với người dân trên khắp thế giới.
Đức Giáo Hoàng rất cẩn trọng về bất kỳ thương hiệu nào của Mỹ.
NHỮNG GÌ NGÀI NÓI: Quan trọng không kém những lời trong tuyên bố mở đầu về hòa bình của ngài là các ngôn ngữ mà vị giáo hoàng có khiếu đặc biệt về ngoại ngữ đã sử dụng: Không một ngôn ngữ nào trong số đó là tiếng Anh.
Trong bài phát biểu giới thiệu trước công chúng tại Quảng trường Thánh Phêrô, Đức Lêô bắt đầu bằng tiếng Ý, sau đó dùng tiếng Tây Ban Nha để nói chuyện với các tín hữu Công Giáo Peru và người dân tại những nơi ngài từng phục vụ. Lời chúc phúc ngày Chúa Nhật của Đức Lêô cũng bằng tiếng Ý. Ngài chào hỏi ngắn gọn các nhà báo bằng tiếng Anh, với ngữ điệu rõ ràng của người Chicago, nhưng sau đó nhanh chóng chuyển sang tiếng Ý để phát biểu. Ngay cả trong những lần gặp gỡ gần đây với các phóng viên, Đức Lêô cũng bắt đầu bằng tiếng Ý trước khi trả lời bằng tiếng Anh.
TẠI SAO ĐIỀU NÀY QUAN TRỌNG: Tiếng Latinh và tiếng Ý là ngôn ngữ chính thức của Vatican, vì vậy không có gì ngạc nhiên khi Đức Giáo Hoàng Lêô nói tiếng địa phương. Nhưng việc ngài sử dụng tiếng Ý và tiếng Tây Ban Nha trôi chảy là một lựa chọn có chủ ý. Điều này nhấn mạnh rằng ngài là nhà lãnh đạo một tổ chức toàn cầu với 1,4 tỷ tín hữu.
“Tôi nghĩ ngài không muốn bị coi là người đứng về phía Mỹ hay dựa vào uy tín của mình với tư cách là người Mỹ,” giáo sư William Barbieri của Đại học Công Giáo nói. “Ngài muốn phát ngôn nhân danh Giáo hội.”
Tuần Thánh và Lễ Phục Sinh đã hé lộ một vực sâu ngăn cách.
NHỮNG GÌ HỌ NÓI: Tổng thống Trump đã leo thang các mối đe dọa đối với Iran vào khoảng Lễ Phục Sinh, khi các Kitô Hữu kỷ niệm biến cố phục sinh của Chúa Giêsu. Trong thông điệp Chúa Nhật Lễ Lá, Đức Giáo Hoàng Lêô đã gọi Chúa Giêsu là “Vua Hòa Bình” và nói rằng Chúa “không lắng nghe lời cầu nguyện của những kẻ gây chiến, nhưng bác bỏ chúng, Chúa phán rằng: ‘Dù các ngươi cầu nguyện nhiều, ta cũng sẽ không nghe: tay các ngươi đầy máu.’”
Tổng thống Trump đã chào đón các lãnh đạo tôn giáo bảo thủ đến Tòa Bạch Ốc để tham dự Tuần Thánh. Cố vấn tâm linh của ông, bà Paula White, đã so sánh tổng thống với Chúa Giêsu, nói rằng cả hai đều là những nhân vật bị bức hại nhưng đã kiên cường vượt qua.
Tại Rôma, Đức Lêô đã rửa chân cho những người khác, giống như câu chuyện về Bữa Tiệc Ly ghi lại việc Chúa Giêsu đã làm cho các môn đệ của Ngài. Phát biểu với các phóng viên, Đức Lêô lần đầu tiên trực tiếp nhắc đến Tổng thống Trump và nói rằng ngài hy vọng tổng thống sẽ tìm cách “thoát khỏi” cuộc chiến Iran. Sau Lễ Phục Sinh, Tổng thống Trump đe dọa ném bom trên quy mô lớn vào cơ sở hạ tầng dân sự của Iran và xóa sổ “toàn bộ một nền văn minh”. Đức Lêô gọi lời đe dọa đó là “thực sự không thể chấp nhận được”.
TẠI SAO ĐIỀU NÀY QUAN TRỌNG: Quan điểm và tính cách hoàn toàn khác biệt của họ, kết hợp với mức độ nghiêm trọng của cuộc chiến tranh Iran, cuối cùng đã loại bỏ mọi vỏ bọc hay khả năng Tổng thống Trump và Đức Lêô có thể tránh đối đầu trực tiếp.
Tổng thống Trump vẫn coi Đức Giáo Hoàng Lêô như một đối thủ chính trị trong nước.
NHỮNG GÌ HỌ NÓI: Trong bài đăng hôm Chúa Nhật của Tổng thống Trump, ông chỉ trích Đức Giáo Hoàng Lêô là “yếu đuối”, cùng nhiều điều khác, tổng thống nói: “Tôi không muốn một vị Giáo Hoàng chỉ trích Tổng thống Hoa Kỳ vì tôi đang làm chính xác những gì tôi đã được bầu chọn, VỚI CHIẾN THẮNG ÁP ĐẢO.” Ông nói thêm rằng Đức Giáo Hoàng Lêô nên “tập trung vào việc trở thành một vị Giáo Hoàng vĩ đại, chứ không phải một chính trị gia.”
Trong khi đó, Đức Lêô một lần nữa khẳng định rằng ngài không phát biểu với tư cách là một chính trị gia.
“Việc đặt thông điệp của tôi ngang hàng với những gì tổng thống đã cố gắng làm ở đây, theo tôi là không hiểu được thông điệp của Phúc Âm là gì,” Đức Giáo Hoàng Lêô nói với hãng tin AP trên chuyến bay của Đức Giáo Hoàng đến Algeria. “Và tôi rất tiếc khi nghe điều đó, nhưng tôi sẽ tiếp tục với những gì tôi tin là sứ mệnh của Giáo hội trên thế giới ngày nay.”
TẠI SAO ĐIỀU NÀY QUAN TRỌNG: Đây là một hành động hiếm hoi đối với Đức Giáo Hoàng, bởi các vị lãnh đạo thường bình luận về các vấn đề toàn cầu mà không trực tiếp nêu tên các chính trị gia thế tục. Và trong khi Tổng thống Trump thường xuyên công kích bất cứ ai mà ông ta coi là kẻ thù, thì những động thái này cũng không phổ biến đối với tổng thống: Lần này, Tổng thống Trump đang gây chiến với một người không chấp nhận các điều khoản của tổng thống và không chịu bất kỳ áp lực chính trị nào đáng kể để làm như vậy.
Source:Crux