VINH - Từ sáng tinh mơ ngày 9 – 12 – 2009, tiếng ca vui từ ngôi thánh đường vừa mới tân trang của giáo xứ Nghi Lộc đã vọng vang: “Sau luỹ tre xanh, ngọn tháp vút cao, thánh đường quê em đẹp xinh in bóng khung trời…Khi đời đau thương và khi sướng vui, em vào nơi đây cùng Chúa sớt chia nỗi lòng…” (Như Trịnh). Đây là ngày đại hạnh của người dân Làng Nghi tại quê nhà và ở khắp muôn phương hào hởi trong niềm vui chung: mừng cung hiến thánh đường Giáo xứ, kỷ niệm 125 năm thành lập Làng và 80 năm thành lập Xứ.
Những hình ảnh đáng ghi nhớ
Trong niềm vui của ngày lễ cung hiến Thánh đường, với sự hiệp thông sâu sắc của Đức Giáo Mục Giáo phận Phaolô Maria Cao Đình Thuyên và đông đảo quý Cha, quý khách về tham dự, cộng đoàn Nghi Lộc đã bày tỏ niềm hạnh phúc, tự hào về những trang kỷ yếu thấm đượm bao đau thương, mất mát, nhưng cũng chứa đựng nhiều hy sinh tâm huyết của các thế hệ tiền nhân Làng Nghi.
1. Làng Nghi Ngày Ấy…
Lật lại trang sử 125 năm về trước, Làng Nghi lúc bây giờ chỉ là một xóm nhỏ nghèo nàn, heo hút, ẩn khuất sau các lùm tre pheo lau lách; gồm một số người chạy nạn từ các vùng Thanh – Nghệ - Tĩnh tìm về đây. Nhóm người đầu tiên tìm đến với mảnh đất này tuy không cùng huyết thống nhưng có chung niềm tin, cùng một tôn giáo. Họ đã sớm bắt tay nhau, thắt chặt tình đoàn kết yêu thương, cùng nhau vượt thắng nhiều phen sóng gió do bách hại. Nhờ lòng cần cù kiên nhẫn, can đảm, các bậc tiền nhân đã biến nơi đây thành quê hương yêu dấu của đời mình, biến xóm đạo nhỏ bé cô lập thành một làng ngang hàng quyền lợi với 6 thôn làng khác của xã Đào Viên. Trong 36 mộc triện của Tổng Lý Trai lúc ấy, người ta thấy đã có một mộc triện mang tên Nghi Lộc. Tổ tiên Nghi Lộc đã khéo vận dụng danh nho: “Khánh Vô Bất Nghi, Thọ Thiên Bách Lộc” (Thụ hưởng muôn ơn Trời – Mừng vui vì làm việc gì cũng nên). Hai tiếng “Nghi Lộc” xuất phát từ đây.
Để được thành lập Làng, tiền nhân Nghi Lộc đã phải trải qua nhiều bước truân chuyên mới đi đến thành công, thì tiến trình được phân xứ với họ cũng gặp nhiều trắc trở không kém do những tác động bên trong và bên ngoài. Trong thời gian từ năm 1860 đến năm 1880, Nghi Lộc là một giáo họ thuộc xứ mẹ Hội Yên. Từ năm 1881 – 1929, họ đạo Nghi Lộc được sáp nhập về giáo xứ Phi Lộc. Sau gần 50 năm là một họ đạo của xứ mẹ Phi Lộc, ngày 10 – 7 – 1929, Đức Cha Giuse Anrê Bắc (Eloy), hiểu rõ lòng nhiệt thành và đạo hạnh của người Làng Nghi, đã ký quyết định cho Nghi Lộc được chính thức thành lập xứ. Cảm tưởng ngày được phân xứ, tác giả Đình Quang (một người con của quê hương Nghi Lộc) đã viết trong kỷ yếu “Quê Hương Yêu Dấu”: “Niềm vui thật lớn lao ! Đó là sự kiện Làng Nghi được phân xứ. Một họ đạo thôn quê lẻ loi nhỏ bé, từ những tháng ngày xa xưa, âm thầm len lỏi, trốn tránh trong lương dân, trong rừng chồi lau lách của thời kỳ bách hại. Giờ đây với ơn Chúa, đã lớn lên, đâm chồi nảy lộc, đơm hoa kết trái, làm cây đại thụ cho chim trời đến làm tổ, vui sống, ngụ cư…”.
Niềm vui được phân xứ đã khích lệ, là động lực tiếp thêm sức mạnh cho người dân Nghi Lộc trong những ngày đầu mới lập xứ. Với ý chí không ngừng vươn lên và tầm nhìn xa về tương lai xứ nhà, một công trình lớn đã được người dân Nghi Lộc thời đó thai nghén từ năm 1932. Năm 1943, thánh đường Làng Nghi đã được khởi công xây dựng. Đây là công trình nghệ thuật có đường nét hài hoà, phối kết giữa kiến trúc cổ Rô-măng và kiến trúc hiện đại, do linh mục quản xứ Nghi Lộc khi đó là cha Phêrô Bùi Nhật Nghiệm thiết kế bản vẽ. Ngày nay công trình vẫn bền vững và có nhiều nét độc đáo về nghệ thuật. Tuy nhiên do điều kiện hiện nay số giáo dân Nghi Lộc đã tăng lên nhiều; yêu cầu cấp bách là phải có một ngôi thánh đường đủ rộng để mọi người được tham dự các thánh lễ trong nhà thờ. Cha xứ Giuse Nguyễn Đình Linh, HĐMV và bà con trong giáo xứ đã nhiều năm trăn trở mà chưa có một giải pháp thoả đáng. Cuối cùng, linh mục chủ chăn và cộng đoàn giáo xứ đã quyết định phải giữ lại ngôi thánh đường này, chỉ tôn tạo và nâng cấp bằng cách nới rộng và làm thêm hai cánh để có được diện tích gấp đôi là 600 m2 sử dụng. Về cơ bản, kiến trúc với các đường nét hoa văn của ngôi thánh đường cũ vẫn được giữ nguyên.
2. Làng Nghi Bây Giờ
Trong tiếng chuông gọi mời thanh trong, bình thản, thiết tha thuở nào, có khác chăng là cái cảm giác rộn vui hơn của người Làng Nghi hôm nay, một bầu khí tươi mới đang khoác lên không gian và tâm hồn của người dân xứ đạo nơi đây. Ngôi thánh đường vừa được thánh hiến như biểu tượng giao duyên giữa hiện tại và quá khứ Làng Nghi. Nhiều người con của quê hương Nghi Lộc đã xa quê lâu năm, phải tha hương muôn phương, ngày trở về quê chung chia niềm vui, đã cảm nhận lại được nét gần gũi, thân quen của ngôi thánh đường mà họ đã từng gắn bó trong tiếng hát, lời kinh ngày thơ trẻ. Và họ cũng ý thức hơn về sự trưởng thành trong đời sống đạo, trong tầm nhìn về xã hội của con người Làng Nghi từ nét rộng mới của ngôi thánh đường. Như lời Đức Giám Mục Phaolô đã chia sẻ trong thánh lễ cung hiến thánh đường Nghi Lộc: “…Nhà thờ chúng ta từ nay cũng được Chúa thánh hoá, ở đó mọi người nhìn một nhà thờ đẹp đẽ khang trang…Nét đẹp đó là sự hiệp nhất đoàn kết…Nhà thờ giáo xứ không chỉ là bộ mặt mà còn là quả tim giáo xứ…”.
Kỷ niệm 125 năm thành lập Làng và 80 năm thành lập Xứ, là dịp tốt để người dân Nghi Lộc khắp Bắc – Trung – Nam và hải ngoại quy tụ về bên nhau trong mối đồng cảm “ôn cố tri tân”:
“Hôm nay…chúng ta có dịp đào bới lớp bụi thời gian đã xoá mờ dĩ vãng để tìm lại dấu tích người xưa. Chúng ta không khỏi đem lòng ngưỡng mộ, kính phục, mến yêu ông bà ta đã dày công vun xới cho mảnh đất này. Trước những công ơn trời bể ấy, trước những tấm gương ngời sáng về đức tin và tình người ấy, chúng ta phải làm gì, phải sống thế nào cho xứng với các bậc tiền nhân ? Có lẽ điều làm cho ông bà ta vui nhất, thoả lòng nhất là chúng ta biết sống nhân nghĩa bác ái, biết yêu thương đùm bọc giúp đỡ nhau và luôn nhớ về cội nguồn. Về đây, trên mảnh đất tổ tiên, dưới mái nhà thờ thân yêu này, để cùng nhau dâng lời cảm tạ Thiên Chúa, và để mừng những kỷ niệm lớn của quê hương là ước mong chung của những người mang dòng máu Nghi Lộc. Và đây là lần đầu tiên, chúng ta thực hiện ước mơ đó…” (phát biểu của BTC lễ mừng).
Ước mong tâm nguyện của người Làng Nghi hôm nay như những giọt mực hồng tươi viết thêm nhiều trang thơm tho, đẹp đẽ trong trường sử của cha ông họ.
Tài liệu tham khảo:
1. Đình Quang, Quê Hương Yêu Dấu
2. Nghi Lộc 1999, Kỷ Yếu, Lưu hành nội bộ
3. Đình Quang, Quê Hương Nghi Lộc, 1962
4. Phát biểu của BTC đại lễ mừng 125 năm lập Làng, 80 năm lập xứ và cung hiến Thánh đường xứ Nghi Lộc.
Những hình ảnh đáng ghi nhớ
Trong niềm vui của ngày lễ cung hiến Thánh đường, với sự hiệp thông sâu sắc của Đức Giáo Mục Giáo phận Phaolô Maria Cao Đình Thuyên và đông đảo quý Cha, quý khách về tham dự, cộng đoàn Nghi Lộc đã bày tỏ niềm hạnh phúc, tự hào về những trang kỷ yếu thấm đượm bao đau thương, mất mát, nhưng cũng chứa đựng nhiều hy sinh tâm huyết của các thế hệ tiền nhân Làng Nghi.
1. Làng Nghi Ngày Ấy…
Lật lại trang sử 125 năm về trước, Làng Nghi lúc bây giờ chỉ là một xóm nhỏ nghèo nàn, heo hút, ẩn khuất sau các lùm tre pheo lau lách; gồm một số người chạy nạn từ các vùng Thanh – Nghệ - Tĩnh tìm về đây. Nhóm người đầu tiên tìm đến với mảnh đất này tuy không cùng huyết thống nhưng có chung niềm tin, cùng một tôn giáo. Họ đã sớm bắt tay nhau, thắt chặt tình đoàn kết yêu thương, cùng nhau vượt thắng nhiều phen sóng gió do bách hại. Nhờ lòng cần cù kiên nhẫn, can đảm, các bậc tiền nhân đã biến nơi đây thành quê hương yêu dấu của đời mình, biến xóm đạo nhỏ bé cô lập thành một làng ngang hàng quyền lợi với 6 thôn làng khác của xã Đào Viên. Trong 36 mộc triện của Tổng Lý Trai lúc ấy, người ta thấy đã có một mộc triện mang tên Nghi Lộc. Tổ tiên Nghi Lộc đã khéo vận dụng danh nho: “Khánh Vô Bất Nghi, Thọ Thiên Bách Lộc” (Thụ hưởng muôn ơn Trời – Mừng vui vì làm việc gì cũng nên). Hai tiếng “Nghi Lộc” xuất phát từ đây.
Để được thành lập Làng, tiền nhân Nghi Lộc đã phải trải qua nhiều bước truân chuyên mới đi đến thành công, thì tiến trình được phân xứ với họ cũng gặp nhiều trắc trở không kém do những tác động bên trong và bên ngoài. Trong thời gian từ năm 1860 đến năm 1880, Nghi Lộc là một giáo họ thuộc xứ mẹ Hội Yên. Từ năm 1881 – 1929, họ đạo Nghi Lộc được sáp nhập về giáo xứ Phi Lộc. Sau gần 50 năm là một họ đạo của xứ mẹ Phi Lộc, ngày 10 – 7 – 1929, Đức Cha Giuse Anrê Bắc (Eloy), hiểu rõ lòng nhiệt thành và đạo hạnh của người Làng Nghi, đã ký quyết định cho Nghi Lộc được chính thức thành lập xứ. Cảm tưởng ngày được phân xứ, tác giả Đình Quang (một người con của quê hương Nghi Lộc) đã viết trong kỷ yếu “Quê Hương Yêu Dấu”: “Niềm vui thật lớn lao ! Đó là sự kiện Làng Nghi được phân xứ. Một họ đạo thôn quê lẻ loi nhỏ bé, từ những tháng ngày xa xưa, âm thầm len lỏi, trốn tránh trong lương dân, trong rừng chồi lau lách của thời kỳ bách hại. Giờ đây với ơn Chúa, đã lớn lên, đâm chồi nảy lộc, đơm hoa kết trái, làm cây đại thụ cho chim trời đến làm tổ, vui sống, ngụ cư…”.
Niềm vui được phân xứ đã khích lệ, là động lực tiếp thêm sức mạnh cho người dân Nghi Lộc trong những ngày đầu mới lập xứ. Với ý chí không ngừng vươn lên và tầm nhìn xa về tương lai xứ nhà, một công trình lớn đã được người dân Nghi Lộc thời đó thai nghén từ năm 1932. Năm 1943, thánh đường Làng Nghi đã được khởi công xây dựng. Đây là công trình nghệ thuật có đường nét hài hoà, phối kết giữa kiến trúc cổ Rô-măng và kiến trúc hiện đại, do linh mục quản xứ Nghi Lộc khi đó là cha Phêrô Bùi Nhật Nghiệm thiết kế bản vẽ. Ngày nay công trình vẫn bền vững và có nhiều nét độc đáo về nghệ thuật. Tuy nhiên do điều kiện hiện nay số giáo dân Nghi Lộc đã tăng lên nhiều; yêu cầu cấp bách là phải có một ngôi thánh đường đủ rộng để mọi người được tham dự các thánh lễ trong nhà thờ. Cha xứ Giuse Nguyễn Đình Linh, HĐMV và bà con trong giáo xứ đã nhiều năm trăn trở mà chưa có một giải pháp thoả đáng. Cuối cùng, linh mục chủ chăn và cộng đoàn giáo xứ đã quyết định phải giữ lại ngôi thánh đường này, chỉ tôn tạo và nâng cấp bằng cách nới rộng và làm thêm hai cánh để có được diện tích gấp đôi là 600 m2 sử dụng. Về cơ bản, kiến trúc với các đường nét hoa văn của ngôi thánh đường cũ vẫn được giữ nguyên.
2. Làng Nghi Bây Giờ
Trong tiếng chuông gọi mời thanh trong, bình thản, thiết tha thuở nào, có khác chăng là cái cảm giác rộn vui hơn của người Làng Nghi hôm nay, một bầu khí tươi mới đang khoác lên không gian và tâm hồn của người dân xứ đạo nơi đây. Ngôi thánh đường vừa được thánh hiến như biểu tượng giao duyên giữa hiện tại và quá khứ Làng Nghi. Nhiều người con của quê hương Nghi Lộc đã xa quê lâu năm, phải tha hương muôn phương, ngày trở về quê chung chia niềm vui, đã cảm nhận lại được nét gần gũi, thân quen của ngôi thánh đường mà họ đã từng gắn bó trong tiếng hát, lời kinh ngày thơ trẻ. Và họ cũng ý thức hơn về sự trưởng thành trong đời sống đạo, trong tầm nhìn về xã hội của con người Làng Nghi từ nét rộng mới của ngôi thánh đường. Như lời Đức Giám Mục Phaolô đã chia sẻ trong thánh lễ cung hiến thánh đường Nghi Lộc: “…Nhà thờ chúng ta từ nay cũng được Chúa thánh hoá, ở đó mọi người nhìn một nhà thờ đẹp đẽ khang trang…Nét đẹp đó là sự hiệp nhất đoàn kết…Nhà thờ giáo xứ không chỉ là bộ mặt mà còn là quả tim giáo xứ…”.
Kỷ niệm 125 năm thành lập Làng và 80 năm thành lập Xứ, là dịp tốt để người dân Nghi Lộc khắp Bắc – Trung – Nam và hải ngoại quy tụ về bên nhau trong mối đồng cảm “ôn cố tri tân”:
“Hôm nay…chúng ta có dịp đào bới lớp bụi thời gian đã xoá mờ dĩ vãng để tìm lại dấu tích người xưa. Chúng ta không khỏi đem lòng ngưỡng mộ, kính phục, mến yêu ông bà ta đã dày công vun xới cho mảnh đất này. Trước những công ơn trời bể ấy, trước những tấm gương ngời sáng về đức tin và tình người ấy, chúng ta phải làm gì, phải sống thế nào cho xứng với các bậc tiền nhân ? Có lẽ điều làm cho ông bà ta vui nhất, thoả lòng nhất là chúng ta biết sống nhân nghĩa bác ái, biết yêu thương đùm bọc giúp đỡ nhau và luôn nhớ về cội nguồn. Về đây, trên mảnh đất tổ tiên, dưới mái nhà thờ thân yêu này, để cùng nhau dâng lời cảm tạ Thiên Chúa, và để mừng những kỷ niệm lớn của quê hương là ước mong chung của những người mang dòng máu Nghi Lộc. Và đây là lần đầu tiên, chúng ta thực hiện ước mơ đó…” (phát biểu của BTC lễ mừng).
Ước mong tâm nguyện của người Làng Nghi hôm nay như những giọt mực hồng tươi viết thêm nhiều trang thơm tho, đẹp đẽ trong trường sử của cha ông họ.
Tài liệu tham khảo:
1. Đình Quang, Quê Hương Yêu Dấu
2. Nghi Lộc 1999, Kỷ Yếu, Lưu hành nội bộ
3. Đình Quang, Quê Hương Nghi Lộc, 1962
4. Phát biểu của BTC đại lễ mừng 125 năm lập Làng, 80 năm lập xứ và cung hiến Thánh đường xứ Nghi Lộc.