Những ngày vừa qua, tôi có đọc được một số câu hỏi liên quan đến Đại Hội Dân Chúa, được đăng trên trang web của Tổng giáo phận Sài Gòn. Những câu hỏi được nằm trong ba phần rõ rệt là phần Mầu Nhiệm, phần Hiệp Thông và phần Sứ Vụ. Có một câu hỏi trong phần Hiệp Thông làm tôi chú ý và cảm thấy phấn khởi:
“3. Vai trò giáo dân trong việc huấn luyện các chủ chăn tương lai có cần thiết trong bối cảnh GH tại VN hôm nay không?”
Xin phép được giải bày một chút suy tư về câu hỏi mà tôi cho là khá đặc biệt và xin Đại Hội Dân Chúa giải thích thêm về ý cụ thể của câu này.
Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng khâm phục đối với người đặt ra câu hỏi này vì từ trong cái lõi của nó đã có một sự trân trọng giáo dân. Thật ra, từ lâu rồi, trong nhịp sống của Giáo Hội, giáo dân là một thành phần dân Chúa vừa âm thầm vừa tích cực. Âm thầm vì trong cơ chế tổ chức của Giáo hội, giáo dân qui tụ thành một cộng đoàn gọi là giáo xứ, đứng đầu giáo xứ là linh mục chánh xứ, vì thế, đã có một sự vâng phục tuyệt đối từ trong giáo dân đối với linh mục chăm sóc cộng đoàn. Còn tích cực thì sao? Thành phần nào trong dân Chúa cũng tích cực xây dựng và hòa nhịp cùng Hội Thánh, nhưng sự tích cực của giáo dân nổi rõ thành một bề mặt mang tính đơn sơ, tự nguyện; thí dụ, vị giám mục muốn xây dựng để hình thành một Trung Tâm Mục Vụ, với tất cả tiện nghi, lịch sự phục vụ cho sinh hoạt giáo phận thì người giáo dân nhận thư mục vụ và đóng góp bằng tất cả lòng yêu mến vì việc chung, nhưng cả khối người to lớn ấy đều mang một cái tên chung là “giáo dân”, ở trong một tư thế rất tích cực, nhưng thường thì mọi người chỉ chú ý đến “vị khởi xướng”! (ngay cả việc xây nhà thờ cũng vậy), khuyến khích con kiên trì trong ơn gọi…và còn nhiều việc tinh thần khác cũng tương tự.
Riêng việc “huấn luyện”chủ chăn có lẽ giáo dân không hề dám nghĩ đến, vì chỉ thường nghe “người giáo dân đóng vai trò thiết yếu trong sứ vụ truyền giáo của Giáo hội” mà thôi!
Nói như thế để mọi người hiểu rằng, bóng dáng người giáo dân có mặt khá nhiều trong các công trình (vật thể và phi vật thể) trong Giáo Hội. Đức Giáo hoàng Bênêđitô XVI đã nhắc nhở giám mục về những ưu tiên mục vụ liên quan đến việc huấn luyện giáo dân và sự góp phần của giáo dân trong hai lãnh vực giáo dục và gia đình, vì vậy đặt vấn đề “Vai trò giáo dân trong việc huấn luyện các chủ chăn tương lai có cần thiết trong bối cảnh GH tại VN hôm nay không?” là một suy nghĩ lạ, thăng tiến, và có ý muốn bộ mặt Giáo hội Việt Nam cân đối (dù rằng thực tế đã có Ủy ban Giáo dân thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam).
Chủ chăn tương lai là linh mục, là giám mục và là cả vị có chức hồng y nữa! Đến đây có người sẽ nghĩ rằng, giáo dân biết cái gì mà có một “vai trò” trong việc huấn luyện các chủ chăn, tốt nhất là “cầu nguyện” và nâng đỡ điều kiện học tập, làm việc cho các ngài mà thôi! Truyền thống vâng phục và kính trọng chủ chăn của người giáo dân trong Giáo hội nói chung và đặc biệt là Giáo hội Việt Nam nói riêng, đã khiến người giáo dân “không dám có ý tưởng mang một vai trò nào trong việc huấn luyện chủ chăn”, thậm chí có những điều bức xúc mà chẳng bao giờ dám nói ra, hay đệ trình lên người có trách nhiệm… Tuy nhiên, đó là hình ảnh của giáo dân “ngày xa xưa ấy”, còn trong bối cảnh Giáo hội tại Việt Nam hôm nay, bỗng dưng người giáo dân được có một vai trò trong việc huấn luyện chủ chăn, thì họ phải làm gì?
1 – Xin giải thích ý nghĩa của vai trò này?
2 - Các chủ chăn có “gốc gác” xuất phát từ gia đình giáo dân, vậy vai trò huấn luyện phải bắt đầu từ đâu?
3 - Vai trò ấy dựa trên một chức năng, trách nhiệm nào?
4 - Khi một người đã trở thành chủ chăn với những điều đã học tập tại Đại chủng viện và bản lãnh, khả năng trong đời sống thì đóng góp vai trò huấn luyện của giáo dân có cần nữa không; vì bối cảnh các giáo xứ, giáo phận chẳng bao giờ giống nhau?
5 - Tham gia vào việc huấn luyện trực tiếp hay gián tiếp có tùy theo góc độ? Cách thức trực tiếp? Cách thức gián tiếp?
6 - “Hãy là Kitô hữu xứng với danh hiệu!” vậy danh hiệu này liên quan gì đến việc huấn luyện các đấng các bậc chủ chăn?
7 – “Giáo dân là những người sống và tiếp xúc hằng ngày với trần gian” vậy Giáo hội có cần đến những kinh nghiệm thực tế, sự tinh tế trong đời thường mà giáo dân đã trải qua, để góp vào hành trang cho những vị chủ chăn tương lai không?
8 – Bản thân các vị chủ chăn tương lai có “chấp nhận” vai trò này không? (Giáo hội đặt để quí vị có mặt trong hành trình đào tạo tôi, tôi chấp nhận hay không là vấn đề khác)
Với suy nghĩ trên đây, tôi mong Đại Hội Dân Chúa giúp chúng tôi hiểu, là những người giáo dân, phải có những việc làm cụ thể nào để thể hiện rõ vai trò của mình trong việc huấn luyện chủ chăn tương lai trong bối cảnh khá đặc biệt của Giáo hội Việt Nam hôm nay.
“3. Vai trò giáo dân trong việc huấn luyện các chủ chăn tương lai có cần thiết trong bối cảnh GH tại VN hôm nay không?”
Xin phép được giải bày một chút suy tư về câu hỏi mà tôi cho là khá đặc biệt và xin Đại Hội Dân Chúa giải thích thêm về ý cụ thể của câu này.
Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng khâm phục đối với người đặt ra câu hỏi này vì từ trong cái lõi của nó đã có một sự trân trọng giáo dân. Thật ra, từ lâu rồi, trong nhịp sống của Giáo Hội, giáo dân là một thành phần dân Chúa vừa âm thầm vừa tích cực. Âm thầm vì trong cơ chế tổ chức của Giáo hội, giáo dân qui tụ thành một cộng đoàn gọi là giáo xứ, đứng đầu giáo xứ là linh mục chánh xứ, vì thế, đã có một sự vâng phục tuyệt đối từ trong giáo dân đối với linh mục chăm sóc cộng đoàn. Còn tích cực thì sao? Thành phần nào trong dân Chúa cũng tích cực xây dựng và hòa nhịp cùng Hội Thánh, nhưng sự tích cực của giáo dân nổi rõ thành một bề mặt mang tính đơn sơ, tự nguyện; thí dụ, vị giám mục muốn xây dựng để hình thành một Trung Tâm Mục Vụ, với tất cả tiện nghi, lịch sự phục vụ cho sinh hoạt giáo phận thì người giáo dân nhận thư mục vụ và đóng góp bằng tất cả lòng yêu mến vì việc chung, nhưng cả khối người to lớn ấy đều mang một cái tên chung là “giáo dân”, ở trong một tư thế rất tích cực, nhưng thường thì mọi người chỉ chú ý đến “vị khởi xướng”! (ngay cả việc xây nhà thờ cũng vậy), khuyến khích con kiên trì trong ơn gọi…và còn nhiều việc tinh thần khác cũng tương tự.
Riêng việc “huấn luyện”chủ chăn có lẽ giáo dân không hề dám nghĩ đến, vì chỉ thường nghe “người giáo dân đóng vai trò thiết yếu trong sứ vụ truyền giáo của Giáo hội” mà thôi!
Nói như thế để mọi người hiểu rằng, bóng dáng người giáo dân có mặt khá nhiều trong các công trình (vật thể và phi vật thể) trong Giáo Hội. Đức Giáo hoàng Bênêđitô XVI đã nhắc nhở giám mục về những ưu tiên mục vụ liên quan đến việc huấn luyện giáo dân và sự góp phần của giáo dân trong hai lãnh vực giáo dục và gia đình, vì vậy đặt vấn đề “Vai trò giáo dân trong việc huấn luyện các chủ chăn tương lai có cần thiết trong bối cảnh GH tại VN hôm nay không?” là một suy nghĩ lạ, thăng tiến, và có ý muốn bộ mặt Giáo hội Việt Nam cân đối (dù rằng thực tế đã có Ủy ban Giáo dân thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam).
Chủ chăn tương lai là linh mục, là giám mục và là cả vị có chức hồng y nữa! Đến đây có người sẽ nghĩ rằng, giáo dân biết cái gì mà có một “vai trò” trong việc huấn luyện các chủ chăn, tốt nhất là “cầu nguyện” và nâng đỡ điều kiện học tập, làm việc cho các ngài mà thôi! Truyền thống vâng phục và kính trọng chủ chăn của người giáo dân trong Giáo hội nói chung và đặc biệt là Giáo hội Việt Nam nói riêng, đã khiến người giáo dân “không dám có ý tưởng mang một vai trò nào trong việc huấn luyện chủ chăn”, thậm chí có những điều bức xúc mà chẳng bao giờ dám nói ra, hay đệ trình lên người có trách nhiệm… Tuy nhiên, đó là hình ảnh của giáo dân “ngày xa xưa ấy”, còn trong bối cảnh Giáo hội tại Việt Nam hôm nay, bỗng dưng người giáo dân được có một vai trò trong việc huấn luyện chủ chăn, thì họ phải làm gì?
1 – Xin giải thích ý nghĩa của vai trò này?
2 - Các chủ chăn có “gốc gác” xuất phát từ gia đình giáo dân, vậy vai trò huấn luyện phải bắt đầu từ đâu?
3 - Vai trò ấy dựa trên một chức năng, trách nhiệm nào?
4 - Khi một người đã trở thành chủ chăn với những điều đã học tập tại Đại chủng viện và bản lãnh, khả năng trong đời sống thì đóng góp vai trò huấn luyện của giáo dân có cần nữa không; vì bối cảnh các giáo xứ, giáo phận chẳng bao giờ giống nhau?
5 - Tham gia vào việc huấn luyện trực tiếp hay gián tiếp có tùy theo góc độ? Cách thức trực tiếp? Cách thức gián tiếp?
6 - “Hãy là Kitô hữu xứng với danh hiệu!” vậy danh hiệu này liên quan gì đến việc huấn luyện các đấng các bậc chủ chăn?
7 – “Giáo dân là những người sống và tiếp xúc hằng ngày với trần gian” vậy Giáo hội có cần đến những kinh nghiệm thực tế, sự tinh tế trong đời thường mà giáo dân đã trải qua, để góp vào hành trang cho những vị chủ chăn tương lai không?
8 – Bản thân các vị chủ chăn tương lai có “chấp nhận” vai trò này không? (Giáo hội đặt để quí vị có mặt trong hành trình đào tạo tôi, tôi chấp nhận hay không là vấn đề khác)
Với suy nghĩ trên đây, tôi mong Đại Hội Dân Chúa giúp chúng tôi hiểu, là những người giáo dân, phải có những việc làm cụ thể nào để thể hiện rõ vai trò của mình trong việc huấn luyện chủ chăn tương lai trong bối cảnh khá đặc biệt của Giáo hội Việt Nam hôm nay.