Giáo Xứ Việt Nam Paris hướng các sinh hoạt theo đường mục vụ của Tổng Giáo Phận Paris
1. Mọi đường hướng mục vụ đều do Cha Sở quyết định
Một trong những nét độc đáo của GXVN Paris là cách suy nghĩ tập thể về chương trình làm việc mục vụ. Bất cứ công việc nào của bất cứ nhóm nào, ở bất cứ mức độ nào cũng đều được suy nghĩ tập thể. Nhưng nguyên tắc quyết định vẫn tuân thủ theo giáo luật : ý kiến của Cha Tuyên Úy, của Ban Giám Đốc và cuối cùng là của Cha Sở có tính cách quyết định.
Giáo luật xác định rất rõ về vai trò trách nhiệm và lãnh đạo của cha Sở : "Cha sở là chủ chăn riêng của giáo xứ đã được giao phó, và thi hành việc săn sóc mục vụ của cộng đoàn được ủy thác dưới quyền của Giám Mục giáo phận, vì được gọi thông phần với Giám Mục vào tác vụ của Đức Kitô, ngõ hầu chu tất nhiệm vụ giảng dậy, thánh hóa và quản trị đối với cộng đoàn ấy, với sự cộng tác của các Linh mục khác hoặc với các Phó tế và cả sự hợp lực của các giáo dân, theo qui tắc luật định. ". (Can.519).
Giáo luật cũng xác định rõ rệt về vai trò cộng sự viên của các cha phó : "Mỗi khi xét thấy cần thiết hay thuận lợi cho việc săn sóc mục vụ tốt đẹp của một giáo xứ, thì ngoài Cha Sở ra, có thể đặt một hoặc nhiều Cha phó như cộng sự viên của Cha Sở và san sẻ mọi nỗi lo âu với Cha Sở, đồng tâm nhất trí và dưới quyền của Cha Sở để thi hành nhiệm vụ mục vụ. Một Cha phó có thể được đặt để lo toàn thể tác vụ mục vụ trong một giáo xứ hay một phần nhất định của giáo xứ hay một nhóm tín hữu nào đó thuộc giáo xứ, hoặc để đảm trách một tác vụ đặc định trong nhiều giáo xứ khác nhau một trật. ". (Can.545).
Còn đối với các giáo dân, ở bất cứ cương vị nào, ngay cả chủ tịch hay thành viên trong Ban Thường Vụ của HĐMV, họ chỉ là những cộng tác viên của cha sở, hoặc trực tiếp với ngài, hoặc gián tiếp qua các cha phó khác; và chỉ có quyền tư vấn và thừa hành mà thôi : Tự sắc ''Hội thánh'' (Ecclesiae sanctae) (1966) của đức Phaolô VI đã xác định: HĐMV chỉ hưởng quyền tư vấn thôi'' (Consilium pastorale voce conultiova tantum gaudet, ES 16). Giáo Luật mới (1983) khi nói về HĐMV cấp giáo phận (cc511-514) và cấp giáo xứ (c 536) cũng quy định: ''HĐMV chỉ hưởng quyền đầu phiếu tư vấn thôi'' (Consilium volo gaudet tantum sonsultivo c.514.1 và 536.2).
2. Từ 1947 đến 1977 : các sinh hoạt mục vụ thiên theo chiều Giáo Hội Việt Nam
Trong 30 năm đầu, từ 1947 đến 1977, đường hướng mục vụ của GXVN Paris thiên hẳn theo chiều Giáo Hội Việt Nam. Trong bản Nội Qui thành lập Liên Đoàn Công Giáo Việt Nam, ba mục đích đã được nêu ra : 1- Giúp hội viên và đồng bào giáo hữu trong việc chu toàn nghĩa vụ công giáo và tông đồ ; 2- Huấn luyện chiến sĩ công giáo tiến hành ; 3- Gây tình liên lạc với đồng bào chưa công giáo. Chữ đồng bào đã xác định trọng tâm mục vụ của Liên Đoàn. Tất cả mọi công việc đều chỉ nhắm vào đồng bào, là các đồng bào việt kiều tại Pháp, tại Paris, hay là đồng bào việt nam ở Việt Nam. Sở dĩ có như vậy, căn bản là vì Giáo Xứ Việt Nam là một giáo xứ tòng nhân. Giáo Luật 1983, Ðiều 518 xác định : « Theo luật chung, giáo xứ phải có tính cách tòng thổ, nghĩa là bao gồm tất cả các tín hữu thuộc một địa sở nhất định; tuy nhiên ở đâu thấy thuận lợi, cũng có thể thiết lập các giáo xứ tòng nhân xét vì ly do lễ điển, ngôn ngữ, quốc tịch của các tín hữu thuộc về một lãnh thổ hay kể cả vì một lý do nào khác ».
1947 và những năm đầu mới thành lập, GXVN đã dành cho mục vụ bác ái xã hội một ưu tiên rõ rệt và hướng về hai việc : tương thân tương ái, giúp đỡ lẫn nhau trong việc ăn ở, quán cơm, học hành, sinh sống, trại nghỉ hè, ốm đau, tang ma ; tổ chức lạc quyên gây quỹ gởi về bên nhà Việt Nam, gửi thuốc, gửi áo quần về giúp các đồng bào bị đói rét vì chiến tranh, loạn lạc, thiên tai,…
1952 và những năm tiếp theo, với tên mới là Sở Truyền Giáo Paris, GXVN Paris đặc biệt hướng các sinh hoạt mục vụ xã hội vào việc tương thân tương trợ giữa người đồng hương Việt Nam tại Pháp với nhau. Trong những năm 1971-1977, mục vụ xã hội phát triển mạnh mẽ và về nhiều hướng : về đồng bào ở Việt Nam, về đồng hương ở Pháp, về người tỵ nạn Ðông Dương cũ và Việt Nam.
3. Từ 1977, hướng mục vụ của GXVN biến chuyển, tương quan chặt chẽ hơn với TGP Paris
Năm 1977, phần vì số người việt nam và đông dương tỵ nạn ở Pháp và đặc biệt ở vùng Paris đông hẳn lên, phần vì sự liên lạc với Giáo Hội Việt Nam quá khó khăn, Giáo Xứ Việt Nam Paris được nâng lên hàng Giáo Xứ theo tự sắc ‘Mục Vụ Ngoại Kiều’, có những tương quan cơ cấu hơn với Tổng giáo phận Paris.
Vì vậy, cũng từ 1977, mục vụ của Giáo Xứ Việt Nam đã dần dà có tương quan chặt chẽ hơn với Giáo Phận Paris :
Từ 1977, Hàng năm giáo phận Paris giúp quỹ điều hành của Giáo Xứ gần 200.000 Frs., để trả lương cho những người làm việc cho giáo xứ. Cha sở và Ban Giám Đốc thường xuyên gặp gỡ và dự các buổi họp của Giáo Phận hay của Hạt Ngoại Kiều. Có nhiều giáo dân tham gia các Hội Đồng Mục Vụ, hoặc tham gia vào việc dậy giáo lý ở cấp giáo xứ hay địa phận. Các giáo dân Việt Nam này đa số rất được ái mộ. Giáo Xứ tham dự các lễ đặc biệt tổ chức cho các cộng đoàn ngoại kiều như « lễ các quốc gia và các sắc tộc ». Hàng năm Giáo Xứ nộp lên địa phận bản báo các mục vụ và bản báo cáo tài chánh. Hàng năm Giáo Xứ nộp lên địa phận sổ rửa tội và sổ hôn phối. Hàng năm Đức Cha phụ Tá đặc trách Ngoại Kiều đến ban phép rửa tội cho anh chị em tân tòng vào ngày lễ Phục Sinh.
Ngay khi mới về Paris nhận chức, Đức Hồng Y Jean Marie Lustiger, chủ nhật 01.09.1981 đã đến thăm cộng đoàn, dâng lễ và ban phép rửa tội cho 15 em nhỏ. Ngày 11/12/1983, Đức Cha Michel COLONI, phụ tá tổng giám mục Ba-lê, đặc trách Ngoại Kiều Vụ đã đến dâng lễ với cộng đoàn và chính thức công nhận Hội Ðồng Mục Vụ tiên khởi của Giáo Xứ. Ngày 02.10.1988, Ðức Hồng Y Tổng Giám Mục Gioan Maria LUSTIGER đã cho tổ chức và đích thân chủ tế một thanh lễ tại Nhà Thờ Ðức Bà Paris, để tôn kính các Thánh Tử Ðạo Việt Nam.
Ngày 25.06. 1990, Đức Cha Pierre Joatton, Giám mục giáo phận Saint Etienne, chủ tịch Ủy Ban Giám Mục Ngoại Kiều gửi thư bổ nhiệm Cha Giuse Mai Đức Vinh làm Đại Diện Quốc Gia cho Tuyên Úy Đoàn Việt Nam tại Pháp và là người có trách nhiệm phối hợp về mục vụ cho người Việt Nam (Délégué National pour les aumôniers vietnamiens en France et responsable de la cơrdination de la Pastorale des Vietnamiens).
Đặc biệt Cha Mai Đức Vinh và Chị Đào Kim Phượng đã đại diện cho Giáo Xứ trong công nghị của Giáo Phận Paris (synode de l’Eglise de Paris) kéo dài một năm, 10.1994-10.1995. Chủ nhật 21.01.1995 tất cả ban Thường Vụ cùng với Cha Giám Đốc dự ngày họp mặt ‘các Hội Đồng Mục Vụ của các Giáo Xứ thuộc Tổng Giáo Phận Paris.
Ngày 11.05.1997, Ðức Hồng Y LUSTIGER đã gởi Thông điệp cho Giáo Dân Việt Nam Paris nhân ngày kỷ niệm 50 năm thành lập Giáo Xứ, Ngài có những tâm tình rất ưu ái với giáo dân việt nam. Ngày 15.11.1998, lễ các Thanh Tử Ðạo Việt Nam, Đức Hồng Y Gioan Maria Lustiger đã đến địa điểm mới của Giáo Xứ cử hành lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam, để chính thức trao cơ sở mới cho Giáo Xứ Việt Nam, « ăn mừng nhà thờ mới » với cộng đoàn giáo xứ và đích thân công bố quyết định ngày 12.11.1998 do Phủ Quốc Vụ Khanh của Tòa Thánh ân thưởng tước vị ‘Đức ông’ cho Linh mục giám đốc Mai Đức Vinh. ÐHY đã giúp đào tạo và phong chức các thầy sáu vĩnh viễn cho GX. Hai thầy Phạm Bá Nha và Nguyễn Văn Thạch đã được lãnh chức phó tế ngày 23.08.1988 tại Vương Cung Thánh Ðường Ðức Bà Paris.
4. Từ năm 2000, đường hướng mục vụ của GXVN càng ngày càng gần Giáo Phận Paris
2000 : định cư yên ổn, tương đối « an cư lạc nghiệp » tại Pháp, các giáo dân công giáo việt nam Paris, được đào luyện theo tám mối phúc thật của Tin Mừng và thấm nhiễm tinh thần Công Đồng Vatican II, vẫn rất thiết tha với việc bác ái, việc xã hội. Bắt đầu thiên niên kỷ thứ ba. Cả Giáo Hội, từ hoàn vũ, qua Việt Nam, đến Pháp, đều hứng khởi canh tân mục vụ. Hứng khởi này đã được Ơn Chúa Thánh Thần thúc đẩy, một đường hướng bác ái xã hội mới đã được nhiều trí thức công giáo gợi ra. Sau một năm suy nghĩ và hội họp, ngày 01/05/2000, trong một đại hội qui tụ gần 200 người tham dự, toàn thể giáo xứ đã lấy quyết định thành lập Phong Trào Liên Đới Nghề Nghiệp.
Thành lập Liên Đới Nghề Nghiệp, Giáo Xứ Công Giáo Việt Nam đã mở ra một đường hướng mục vụ mới về bác ái xã hội.
Mục vụ xã hội mới không quên chia sẻ những thiếu thốn về nhu cầu vật chất căn bản và cổ điển : ăn mặc, nhà ở, sức khoẻ. Nghĩa là việc bác ái vẫn hướng về “thương xác bảy mối Nhưng mở ra dưới nhiều hình thức tinh thần, nặng chiều văn hoá giáo dục, được đào tạo, có chuyên nghiệp và hướng về tiên phòng. Việc bác ái xã hội thiên nhiều hơn về « thương linh hồn bảy mối ».
Không chỉ tiếp nhận và thụ động, nhưng tích cực hơn, độc lập hơn và ban cho nhiều hơn. Cụ thể, Giáo xứ đã tạo cho mình một ngân quỹ, đã tự lập về tài chính, không cần nhờ đến sự giúp đỡ tài chính của Tổng giáo phận Paris hay của những cơ quan, tổ chức khác nữa, nhưng đã có thể tự xoay xở để có thể trả lương cho các linh mục và tu sĩ làm việc cho giáo xứ, hoặc sửa sang, sắm sửa những dụng cụ cần thiết cho việc sinh hoạt trong giáo xứ. Chẳng những thế, Giáo xứ còn có thể tham gia đóng góp ngân quỹ cho Tổng Giáo Phận, giúp đỡ một vài công việc xã hội ở Paris, gửi tiền về Việt Nam giúp việc đào tạo giáo sỹ trong các chủng viện, giúp việc truyền giáo trong một vài giáo phận vùng sâu, vùng xa, và giúp việc xã hội trong một số nhà cô nhi viện, nhà thương cùi, hay một số dịp thiên cơ, bão lụt,…
Không chỉ đóng khung vào Giáo Xứ và Việt Nam, nhưng mở ra cho hết mọi người, mọi dân và đặc biệt mở ra ở nơi và lúc mình đang sống, là Paris và Tổng Giáo Phận Paris. Một hướng mục vụ xã hội mới có hướng nhân loại đang được mở ra, « Góp phần vào các tổ chức xã hội và từ thiện quốc tế, không phân biệt tôn giáo, mầu sắc quốc gia và văn hóa ». Từ những năm 2004, 2005, 2006, Giáo Xứ gửi giúp mỗi năm một lần cho trên 50 hội đoàn hay tổ chức từ thiện khác nhau.
Song song với đường hướng « Bác Ái Xã Hội Liên Đới Nghề Nghiệp », đường hướng mục vụ tổng quát của GXVN Paris càng ngày càng theo sát chương trình của TGP Paris hơn.
Năm 2007, cử hành Năm Hồng Ân, kỷ niệm 60 năm thành lập giáo xứ, nhiều suy nghĩ và trao đổi đã được thực hiện. Một ý thức mới phát sinh, gây sự chú ý của các vị chức trách : dẫu có gốc việt nam, đa số việt kiều đều có quốc tịch pháp ; các bạn trẻ dưới 30 tuổi hầu hết đã sinh ra tại Pháp. Chúng ta « ở đây và hôm nay » có nhu cầu phải hội nhập hơn, có bổn phận phải tham dự hơn vào xã hội đang tiếp nhận ta, vào giáo phận đang nuôi dưỡng ta. Ý thức này phải chăng đã là động lực khiến từ 2008 và nhất là từ 2009 GXVN đã hoàn toàn thiết kế chương trình mục vụ của mình theo hướng của Tổng Giáo Phận Paris ?
5. Từ 2009-2010 : GXVN Paris theo hoàn toàn chương trình mục vụ của TGP Paris
Ngày chủ nhật 13 tháng 12 năm 2009, trong Đại Hội Mục Vụ thứ 53, , Đức Ông Giám Đốc dã xác định về hướng mục vụ của giáo xứ rằng : « Với chủ đề “ Tất cả cho ơn gọi “ ( Tout pour les Vocations ), dưới tiêu đề “ Năm của Linh mục “( Année du Prêtre), văn phòng về ơn gọi củaTổng Giáo phận muốn mỗi họ đạo thể hiện một sinh hoạt nào đó nhằm 4 mục đích : 1-Gây ý thức về ơn gọi nơi các em nhỏ ; 2-Cổ võ ơn gọi nơi giới trẻ ; 3- Giúp các phụ huynh nhận ra bổn phận hướng dẫn con cái về việc lựa chọn ơn gọi ; 4- Liên kết mọi người trong lời cầu nguyện cho ơn gọi.
Giáo Xứ Việt Nam Paris đã dành năm 2009 để hòa nhịp vào sinh hoạt mục vụ ơn gọi của Tổng Giáo phận qua những thể hiện cụ thể ».
Ngày 12-12-2010, trong Đại Hội Mục Vụ lần thứ 55, Đức Ông Giám Đốc Mai Đức Vinh đã khẳng định về đường hướng mục vụ của GXVN Paris cho năm 2010-2011 rằng : « Giáo Xứ chúng ta nhiệt tình với hướng mục vụ của Tổng Giáo phận Paris và của Giáo Hội Pháp ». Rồi ngài giới thiệu chương trình như sau :
Đại cương chương trình đề nghị của Tổng giáo Phận : Đức Hồng Y André Vingt-Trois đã trình bày hướng mục vụ dài hạn : ‘Giáo Xứ Loan Báo Tin Mừng’ (La paroisse en Mission). Năm ngoái hướng về việc ‘Cổ võ ơn gọi tận hiến, đặc biệt ơn gọi và đời sống các linh mục’, Năm nay hướng về việc ‘Thánh hóa gia đình và giới trẻ’. Đề tài này được triển khai trong sưốt năm mục vụ 2010-2011 dưới bốn khía cạnh : 1) ‘Vợ chồng tạo thành mối tương quan và sống mối tương quan ấy suốt mọi lứa tuổi của đời sống’. 2) ‘Gia đình là trường dạy hiệp thông và tương hệ’, 3) ‘Gia đình là men nóng của xã hội’, 4) ‘Giáo Hội phục vụ gia đình, gia đình là tế bào của Giáo Hội’.
Đại cương chương trình của Giáo Xứ chúng ta :
Ban Mục Vụ Gia Đình sẽ tóm lược và đăng trên Báo Giáo Xứ thư mục vụ ‘Gia đình và tuổi trẻ : Niềm hy vọng’ (Famille et jeunesse : espérance) của Đức Hồng Y André Vingt-Trois. Cử người đi tham dự năm buổi hội về gia đình theo các đề tài nói trên, và sau đó trình bày lại cho Cộng Đoàn: Buổi hội khoáng đại ngày 25.09.2010 : Ông Bùi trọng Khang, Ông Nguyễn Đức Minh, Chị Đào Kim Phượng, Ông Vũ Đình Khiêm. Sáng nay ông Bùi Trọng Khang đã trình bày cho Cộng Đoàn nội dung của buổi hội. - Buổi hội về đề tài 1, vào ngày 27.11.2010, Ông bà Nguyễn Ngọc Đĩnh - Buổi hội về đề tài 2, vào ngày 15.01.2011, ông Trần Văn Cảnh và Ông Lê Đình Thông. - Buổi hội về đề tài 3, vào ngày 12.03.2011 ông bà Vũ Đình Khiêm.- Buổi hội về đề tài 4, vào ngày 14.05.2011, nhóm Gia Đình Trẻ. Xin mỗi Hội Đoàn ‘đề cập đến vấn đề gia đình và tuồi trẻ’ trong một vài buổi sinh hoạt.
Ba giờ Chầu Thánh Thể cầu nguyện cho gia đình ; Hai giờ chầu Thánh Thể cầu nguyện cho giới trẻ. Đọc kinh ‘cầu cho gia đình sau khi rước lễ. Xin mỗi cộng đoàn ngoại ô tổ chức một hay hai giờ thánh cầu cho gia đình.
Tổ chức hai khóa chuẩn bị Hôn Phối (Giáng sinh 2010 và Phục Sinh 2011). Củng cố lại nhóm gia đình trẻ và tổ chức ngày gia đình. Hai lần triển lãm về gia đình. Thực hiện cuốn Lịch Phụng Vụ 2011 với chủ đề Gia Đình. Tổ chức ngày hành hương Montmartre cầu nguyện cho gia đình và tuổi trẻ, mừng các phụ huynh kỷ niệm hôn phối và mừng tuổi thọ của bậc cao niên. Xin các bạn trẻ đảm nhiệm nội dung của hai số Báo Giáo Xứ trong năm 2010-2011. Hoàn thành cuốn ‘Những điểm nóng của gia đình’ đã khởi sự từ hai năm. In thành tập các tài liệu về Năm Gia Đình và Tuổi trẻ.
Cái nhìn lịch sử về đường hướng mục vụ của Giáo Xứ Việt Nam Paris, như vừa trình bày trên đây, cho thấy hai nhóm những nét độc đáo của công việc mục vụ ở đây :
Những nét bất biến : Mục vụ luôn luôn bao gồm ba lãnh vực : thiêng liêng, xã hội và văn hóa ; Mục vụ luôn luôn phục vụ cộng đoàn giáo dân và lương dân mình trách nhiệm.
Những nét biến đổi : Thứ bậc nặng nhẹ của ba lãnh vực tùy theo hoàn cảnh và môi trường mà định liệu ; hành động của mỗi lãnh vực cũng phải chọn lựa theo nhu cầu của giáo dân và khả năng của giáo sỹ.
Là một giáo xứ tòng nhân, đang biến dần về giáo xứ tòng thổ, GXVN Paris đã khởi đầu với hướng mục vụ kiều bào và giáo hội việt nam để chuyển dần về hướng mục vụ TGP Paris. Dẫu sao, nhiều ít, GXVN không thể không có một chương trình mục vụ ba chiều kích hướng ngoại : Tổng Giáo Phận Paris, Các Cộng Đoàn Công Giáo Việt Nam tại Pháp-Hải Ngoại và Giáo Hội Việt Nam.
Ngoài ra, sự thành đạt không thể có, nếu thiếu ơn Chúa hay thiếu sự hiệp nhất cộng đoàn. Sự hiệp nhất đòi hỏi sự đức độ và tài khéo của người trách nhiệm và sự dấn thân, sáng kiến và tuân phục của các người cộng tác.
Mức độ thành công mục vụ của giáo xứ, được đo lường do những thành quả cụ thể bằng số ơn gọi tận hiến phát xuất từ giáo xứ, bằng số giáo dân tham dự các hội đoàn và công việc mục vụ, bằng số tân tòng mỗi năm, bằng số các bí tích thực hiện,… biểu lộ tài đức của người trách nhiệm là Cha Sở, và sự khéo léo, đức độ, nhất là sự vâng phục và dấn thân của người thừa hành cộng tác viên, là các cha phó, các nam nữ tu sĩ, các quý chức Hội Đồng Mục Vụ và toàn thể giáo dân.
Paris, ngày lễ tro, 09.03.2011
Trần Văn Cảnh
1. Mọi đường hướng mục vụ đều do Cha Sở quyết định
Một trong những nét độc đáo của GXVN Paris là cách suy nghĩ tập thể về chương trình làm việc mục vụ. Bất cứ công việc nào của bất cứ nhóm nào, ở bất cứ mức độ nào cũng đều được suy nghĩ tập thể. Nhưng nguyên tắc quyết định vẫn tuân thủ theo giáo luật : ý kiến của Cha Tuyên Úy, của Ban Giám Đốc và cuối cùng là của Cha Sở có tính cách quyết định.
Giáo luật xác định rất rõ về vai trò trách nhiệm và lãnh đạo của cha Sở : "Cha sở là chủ chăn riêng của giáo xứ đã được giao phó, và thi hành việc săn sóc mục vụ của cộng đoàn được ủy thác dưới quyền của Giám Mục giáo phận, vì được gọi thông phần với Giám Mục vào tác vụ của Đức Kitô, ngõ hầu chu tất nhiệm vụ giảng dậy, thánh hóa và quản trị đối với cộng đoàn ấy, với sự cộng tác của các Linh mục khác hoặc với các Phó tế và cả sự hợp lực của các giáo dân, theo qui tắc luật định. ". (Can.519).
Giáo luật cũng xác định rõ rệt về vai trò cộng sự viên của các cha phó : "Mỗi khi xét thấy cần thiết hay thuận lợi cho việc săn sóc mục vụ tốt đẹp của một giáo xứ, thì ngoài Cha Sở ra, có thể đặt một hoặc nhiều Cha phó như cộng sự viên của Cha Sở và san sẻ mọi nỗi lo âu với Cha Sở, đồng tâm nhất trí và dưới quyền của Cha Sở để thi hành nhiệm vụ mục vụ. Một Cha phó có thể được đặt để lo toàn thể tác vụ mục vụ trong một giáo xứ hay một phần nhất định của giáo xứ hay một nhóm tín hữu nào đó thuộc giáo xứ, hoặc để đảm trách một tác vụ đặc định trong nhiều giáo xứ khác nhau một trật. ". (Can.545).
Còn đối với các giáo dân, ở bất cứ cương vị nào, ngay cả chủ tịch hay thành viên trong Ban Thường Vụ của HĐMV, họ chỉ là những cộng tác viên của cha sở, hoặc trực tiếp với ngài, hoặc gián tiếp qua các cha phó khác; và chỉ có quyền tư vấn và thừa hành mà thôi : Tự sắc ''Hội thánh'' (Ecclesiae sanctae) (1966) của đức Phaolô VI đã xác định: HĐMV chỉ hưởng quyền tư vấn thôi'' (Consilium pastorale voce conultiova tantum gaudet, ES 16). Giáo Luật mới (1983) khi nói về HĐMV cấp giáo phận (cc511-514) và cấp giáo xứ (c 536) cũng quy định: ''HĐMV chỉ hưởng quyền đầu phiếu tư vấn thôi'' (Consilium volo gaudet tantum sonsultivo c.514.1 và 536.2).
2. Từ 1947 đến 1977 : các sinh hoạt mục vụ thiên theo chiều Giáo Hội Việt Nam
Trong 30 năm đầu, từ 1947 đến 1977, đường hướng mục vụ của GXVN Paris thiên hẳn theo chiều Giáo Hội Việt Nam. Trong bản Nội Qui thành lập Liên Đoàn Công Giáo Việt Nam, ba mục đích đã được nêu ra : 1- Giúp hội viên và đồng bào giáo hữu trong việc chu toàn nghĩa vụ công giáo và tông đồ ; 2- Huấn luyện chiến sĩ công giáo tiến hành ; 3- Gây tình liên lạc với đồng bào chưa công giáo. Chữ đồng bào đã xác định trọng tâm mục vụ của Liên Đoàn. Tất cả mọi công việc đều chỉ nhắm vào đồng bào, là các đồng bào việt kiều tại Pháp, tại Paris, hay là đồng bào việt nam ở Việt Nam. Sở dĩ có như vậy, căn bản là vì Giáo Xứ Việt Nam là một giáo xứ tòng nhân. Giáo Luật 1983, Ðiều 518 xác định : « Theo luật chung, giáo xứ phải có tính cách tòng thổ, nghĩa là bao gồm tất cả các tín hữu thuộc một địa sở nhất định; tuy nhiên ở đâu thấy thuận lợi, cũng có thể thiết lập các giáo xứ tòng nhân xét vì ly do lễ điển, ngôn ngữ, quốc tịch của các tín hữu thuộc về một lãnh thổ hay kể cả vì một lý do nào khác ».
1947 và những năm đầu mới thành lập, GXVN đã dành cho mục vụ bác ái xã hội một ưu tiên rõ rệt và hướng về hai việc : tương thân tương ái, giúp đỡ lẫn nhau trong việc ăn ở, quán cơm, học hành, sinh sống, trại nghỉ hè, ốm đau, tang ma ; tổ chức lạc quyên gây quỹ gởi về bên nhà Việt Nam, gửi thuốc, gửi áo quần về giúp các đồng bào bị đói rét vì chiến tranh, loạn lạc, thiên tai,…
1952 và những năm tiếp theo, với tên mới là Sở Truyền Giáo Paris, GXVN Paris đặc biệt hướng các sinh hoạt mục vụ xã hội vào việc tương thân tương trợ giữa người đồng hương Việt Nam tại Pháp với nhau. Trong những năm 1971-1977, mục vụ xã hội phát triển mạnh mẽ và về nhiều hướng : về đồng bào ở Việt Nam, về đồng hương ở Pháp, về người tỵ nạn Ðông Dương cũ và Việt Nam.
3. Từ 1977, hướng mục vụ của GXVN biến chuyển, tương quan chặt chẽ hơn với TGP Paris
Năm 1977, phần vì số người việt nam và đông dương tỵ nạn ở Pháp và đặc biệt ở vùng Paris đông hẳn lên, phần vì sự liên lạc với Giáo Hội Việt Nam quá khó khăn, Giáo Xứ Việt Nam Paris được nâng lên hàng Giáo Xứ theo tự sắc ‘Mục Vụ Ngoại Kiều’, có những tương quan cơ cấu hơn với Tổng giáo phận Paris.
Vì vậy, cũng từ 1977, mục vụ của Giáo Xứ Việt Nam đã dần dà có tương quan chặt chẽ hơn với Giáo Phận Paris :
Từ 1977, Hàng năm giáo phận Paris giúp quỹ điều hành của Giáo Xứ gần 200.000 Frs., để trả lương cho những người làm việc cho giáo xứ. Cha sở và Ban Giám Đốc thường xuyên gặp gỡ và dự các buổi họp của Giáo Phận hay của Hạt Ngoại Kiều. Có nhiều giáo dân tham gia các Hội Đồng Mục Vụ, hoặc tham gia vào việc dậy giáo lý ở cấp giáo xứ hay địa phận. Các giáo dân Việt Nam này đa số rất được ái mộ. Giáo Xứ tham dự các lễ đặc biệt tổ chức cho các cộng đoàn ngoại kiều như « lễ các quốc gia và các sắc tộc ». Hàng năm Giáo Xứ nộp lên địa phận bản báo các mục vụ và bản báo cáo tài chánh. Hàng năm Giáo Xứ nộp lên địa phận sổ rửa tội và sổ hôn phối. Hàng năm Đức Cha phụ Tá đặc trách Ngoại Kiều đến ban phép rửa tội cho anh chị em tân tòng vào ngày lễ Phục Sinh.
Ngay khi mới về Paris nhận chức, Đức Hồng Y Jean Marie Lustiger, chủ nhật 01.09.1981 đã đến thăm cộng đoàn, dâng lễ và ban phép rửa tội cho 15 em nhỏ. Ngày 11/12/1983, Đức Cha Michel COLONI, phụ tá tổng giám mục Ba-lê, đặc trách Ngoại Kiều Vụ đã đến dâng lễ với cộng đoàn và chính thức công nhận Hội Ðồng Mục Vụ tiên khởi của Giáo Xứ. Ngày 02.10.1988, Ðức Hồng Y Tổng Giám Mục Gioan Maria LUSTIGER đã cho tổ chức và đích thân chủ tế một thanh lễ tại Nhà Thờ Ðức Bà Paris, để tôn kính các Thánh Tử Ðạo Việt Nam.
Ngày 25.06. 1990, Đức Cha Pierre Joatton, Giám mục giáo phận Saint Etienne, chủ tịch Ủy Ban Giám Mục Ngoại Kiều gửi thư bổ nhiệm Cha Giuse Mai Đức Vinh làm Đại Diện Quốc Gia cho Tuyên Úy Đoàn Việt Nam tại Pháp và là người có trách nhiệm phối hợp về mục vụ cho người Việt Nam (Délégué National pour les aumôniers vietnamiens en France et responsable de la cơrdination de la Pastorale des Vietnamiens).
Đặc biệt Cha Mai Đức Vinh và Chị Đào Kim Phượng đã đại diện cho Giáo Xứ trong công nghị của Giáo Phận Paris (synode de l’Eglise de Paris) kéo dài một năm, 10.1994-10.1995. Chủ nhật 21.01.1995 tất cả ban Thường Vụ cùng với Cha Giám Đốc dự ngày họp mặt ‘các Hội Đồng Mục Vụ của các Giáo Xứ thuộc Tổng Giáo Phận Paris.
Ngày 11.05.1997, Ðức Hồng Y LUSTIGER đã gởi Thông điệp cho Giáo Dân Việt Nam Paris nhân ngày kỷ niệm 50 năm thành lập Giáo Xứ, Ngài có những tâm tình rất ưu ái với giáo dân việt nam. Ngày 15.11.1998, lễ các Thanh Tử Ðạo Việt Nam, Đức Hồng Y Gioan Maria Lustiger đã đến địa điểm mới của Giáo Xứ cử hành lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam, để chính thức trao cơ sở mới cho Giáo Xứ Việt Nam, « ăn mừng nhà thờ mới » với cộng đoàn giáo xứ và đích thân công bố quyết định ngày 12.11.1998 do Phủ Quốc Vụ Khanh của Tòa Thánh ân thưởng tước vị ‘Đức ông’ cho Linh mục giám đốc Mai Đức Vinh. ÐHY đã giúp đào tạo và phong chức các thầy sáu vĩnh viễn cho GX. Hai thầy Phạm Bá Nha và Nguyễn Văn Thạch đã được lãnh chức phó tế ngày 23.08.1988 tại Vương Cung Thánh Ðường Ðức Bà Paris.
4. Từ năm 2000, đường hướng mục vụ của GXVN càng ngày càng gần Giáo Phận Paris
2000 : định cư yên ổn, tương đối « an cư lạc nghiệp » tại Pháp, các giáo dân công giáo việt nam Paris, được đào luyện theo tám mối phúc thật của Tin Mừng và thấm nhiễm tinh thần Công Đồng Vatican II, vẫn rất thiết tha với việc bác ái, việc xã hội. Bắt đầu thiên niên kỷ thứ ba. Cả Giáo Hội, từ hoàn vũ, qua Việt Nam, đến Pháp, đều hứng khởi canh tân mục vụ. Hứng khởi này đã được Ơn Chúa Thánh Thần thúc đẩy, một đường hướng bác ái xã hội mới đã được nhiều trí thức công giáo gợi ra. Sau một năm suy nghĩ và hội họp, ngày 01/05/2000, trong một đại hội qui tụ gần 200 người tham dự, toàn thể giáo xứ đã lấy quyết định thành lập Phong Trào Liên Đới Nghề Nghiệp.
Thành lập Liên Đới Nghề Nghiệp, Giáo Xứ Công Giáo Việt Nam đã mở ra một đường hướng mục vụ mới về bác ái xã hội.
Mục vụ xã hội mới không quên chia sẻ những thiếu thốn về nhu cầu vật chất căn bản và cổ điển : ăn mặc, nhà ở, sức khoẻ. Nghĩa là việc bác ái vẫn hướng về “thương xác bảy mối Nhưng mở ra dưới nhiều hình thức tinh thần, nặng chiều văn hoá giáo dục, được đào tạo, có chuyên nghiệp và hướng về tiên phòng. Việc bác ái xã hội thiên nhiều hơn về « thương linh hồn bảy mối ».
Không chỉ tiếp nhận và thụ động, nhưng tích cực hơn, độc lập hơn và ban cho nhiều hơn. Cụ thể, Giáo xứ đã tạo cho mình một ngân quỹ, đã tự lập về tài chính, không cần nhờ đến sự giúp đỡ tài chính của Tổng giáo phận Paris hay của những cơ quan, tổ chức khác nữa, nhưng đã có thể tự xoay xở để có thể trả lương cho các linh mục và tu sĩ làm việc cho giáo xứ, hoặc sửa sang, sắm sửa những dụng cụ cần thiết cho việc sinh hoạt trong giáo xứ. Chẳng những thế, Giáo xứ còn có thể tham gia đóng góp ngân quỹ cho Tổng Giáo Phận, giúp đỡ một vài công việc xã hội ở Paris, gửi tiền về Việt Nam giúp việc đào tạo giáo sỹ trong các chủng viện, giúp việc truyền giáo trong một vài giáo phận vùng sâu, vùng xa, và giúp việc xã hội trong một số nhà cô nhi viện, nhà thương cùi, hay một số dịp thiên cơ, bão lụt,…
Không chỉ đóng khung vào Giáo Xứ và Việt Nam, nhưng mở ra cho hết mọi người, mọi dân và đặc biệt mở ra ở nơi và lúc mình đang sống, là Paris và Tổng Giáo Phận Paris. Một hướng mục vụ xã hội mới có hướng nhân loại đang được mở ra, « Góp phần vào các tổ chức xã hội và từ thiện quốc tế, không phân biệt tôn giáo, mầu sắc quốc gia và văn hóa ». Từ những năm 2004, 2005, 2006, Giáo Xứ gửi giúp mỗi năm một lần cho trên 50 hội đoàn hay tổ chức từ thiện khác nhau.
Song song với đường hướng « Bác Ái Xã Hội Liên Đới Nghề Nghiệp », đường hướng mục vụ tổng quát của GXVN Paris càng ngày càng theo sát chương trình của TGP Paris hơn.
Năm 2007, cử hành Năm Hồng Ân, kỷ niệm 60 năm thành lập giáo xứ, nhiều suy nghĩ và trao đổi đã được thực hiện. Một ý thức mới phát sinh, gây sự chú ý của các vị chức trách : dẫu có gốc việt nam, đa số việt kiều đều có quốc tịch pháp ; các bạn trẻ dưới 30 tuổi hầu hết đã sinh ra tại Pháp. Chúng ta « ở đây và hôm nay » có nhu cầu phải hội nhập hơn, có bổn phận phải tham dự hơn vào xã hội đang tiếp nhận ta, vào giáo phận đang nuôi dưỡng ta. Ý thức này phải chăng đã là động lực khiến từ 2008 và nhất là từ 2009 GXVN đã hoàn toàn thiết kế chương trình mục vụ của mình theo hướng của Tổng Giáo Phận Paris ?
5. Từ 2009-2010 : GXVN Paris theo hoàn toàn chương trình mục vụ của TGP Paris
Ngày chủ nhật 13 tháng 12 năm 2009, trong Đại Hội Mục Vụ thứ 53, , Đức Ông Giám Đốc dã xác định về hướng mục vụ của giáo xứ rằng : « Với chủ đề “ Tất cả cho ơn gọi “ ( Tout pour les Vocations ), dưới tiêu đề “ Năm của Linh mục “( Année du Prêtre), văn phòng về ơn gọi củaTổng Giáo phận muốn mỗi họ đạo thể hiện một sinh hoạt nào đó nhằm 4 mục đích : 1-Gây ý thức về ơn gọi nơi các em nhỏ ; 2-Cổ võ ơn gọi nơi giới trẻ ; 3- Giúp các phụ huynh nhận ra bổn phận hướng dẫn con cái về việc lựa chọn ơn gọi ; 4- Liên kết mọi người trong lời cầu nguyện cho ơn gọi.
Giáo Xứ Việt Nam Paris đã dành năm 2009 để hòa nhịp vào sinh hoạt mục vụ ơn gọi của Tổng Giáo phận qua những thể hiện cụ thể ».
Ngày 12-12-2010, trong Đại Hội Mục Vụ lần thứ 55, Đức Ông Giám Đốc Mai Đức Vinh đã khẳng định về đường hướng mục vụ của GXVN Paris cho năm 2010-2011 rằng : « Giáo Xứ chúng ta nhiệt tình với hướng mục vụ của Tổng Giáo phận Paris và của Giáo Hội Pháp ». Rồi ngài giới thiệu chương trình như sau :
Đại cương chương trình đề nghị của Tổng giáo Phận : Đức Hồng Y André Vingt-Trois đã trình bày hướng mục vụ dài hạn : ‘Giáo Xứ Loan Báo Tin Mừng’ (La paroisse en Mission). Năm ngoái hướng về việc ‘Cổ võ ơn gọi tận hiến, đặc biệt ơn gọi và đời sống các linh mục’, Năm nay hướng về việc ‘Thánh hóa gia đình và giới trẻ’. Đề tài này được triển khai trong sưốt năm mục vụ 2010-2011 dưới bốn khía cạnh : 1) ‘Vợ chồng tạo thành mối tương quan và sống mối tương quan ấy suốt mọi lứa tuổi của đời sống’. 2) ‘Gia đình là trường dạy hiệp thông và tương hệ’, 3) ‘Gia đình là men nóng của xã hội’, 4) ‘Giáo Hội phục vụ gia đình, gia đình là tế bào của Giáo Hội’.
Đại cương chương trình của Giáo Xứ chúng ta :
Ban Mục Vụ Gia Đình sẽ tóm lược và đăng trên Báo Giáo Xứ thư mục vụ ‘Gia đình và tuổi trẻ : Niềm hy vọng’ (Famille et jeunesse : espérance) của Đức Hồng Y André Vingt-Trois. Cử người đi tham dự năm buổi hội về gia đình theo các đề tài nói trên, và sau đó trình bày lại cho Cộng Đoàn: Buổi hội khoáng đại ngày 25.09.2010 : Ông Bùi trọng Khang, Ông Nguyễn Đức Minh, Chị Đào Kim Phượng, Ông Vũ Đình Khiêm. Sáng nay ông Bùi Trọng Khang đã trình bày cho Cộng Đoàn nội dung của buổi hội. - Buổi hội về đề tài 1, vào ngày 27.11.2010, Ông bà Nguyễn Ngọc Đĩnh - Buổi hội về đề tài 2, vào ngày 15.01.2011, ông Trần Văn Cảnh và Ông Lê Đình Thông. - Buổi hội về đề tài 3, vào ngày 12.03.2011 ông bà Vũ Đình Khiêm.- Buổi hội về đề tài 4, vào ngày 14.05.2011, nhóm Gia Đình Trẻ. Xin mỗi Hội Đoàn ‘đề cập đến vấn đề gia đình và tuồi trẻ’ trong một vài buổi sinh hoạt.
Ba giờ Chầu Thánh Thể cầu nguyện cho gia đình ; Hai giờ chầu Thánh Thể cầu nguyện cho giới trẻ. Đọc kinh ‘cầu cho gia đình sau khi rước lễ. Xin mỗi cộng đoàn ngoại ô tổ chức một hay hai giờ thánh cầu cho gia đình.
Tổ chức hai khóa chuẩn bị Hôn Phối (Giáng sinh 2010 và Phục Sinh 2011). Củng cố lại nhóm gia đình trẻ và tổ chức ngày gia đình. Hai lần triển lãm về gia đình. Thực hiện cuốn Lịch Phụng Vụ 2011 với chủ đề Gia Đình. Tổ chức ngày hành hương Montmartre cầu nguyện cho gia đình và tuổi trẻ, mừng các phụ huynh kỷ niệm hôn phối và mừng tuổi thọ của bậc cao niên. Xin các bạn trẻ đảm nhiệm nội dung của hai số Báo Giáo Xứ trong năm 2010-2011. Hoàn thành cuốn ‘Những điểm nóng của gia đình’ đã khởi sự từ hai năm. In thành tập các tài liệu về Năm Gia Đình và Tuổi trẻ.
Cái nhìn lịch sử về đường hướng mục vụ của Giáo Xứ Việt Nam Paris, như vừa trình bày trên đây, cho thấy hai nhóm những nét độc đáo của công việc mục vụ ở đây :
Những nét bất biến : Mục vụ luôn luôn bao gồm ba lãnh vực : thiêng liêng, xã hội và văn hóa ; Mục vụ luôn luôn phục vụ cộng đoàn giáo dân và lương dân mình trách nhiệm.
Những nét biến đổi : Thứ bậc nặng nhẹ của ba lãnh vực tùy theo hoàn cảnh và môi trường mà định liệu ; hành động của mỗi lãnh vực cũng phải chọn lựa theo nhu cầu của giáo dân và khả năng của giáo sỹ.
Là một giáo xứ tòng nhân, đang biến dần về giáo xứ tòng thổ, GXVN Paris đã khởi đầu với hướng mục vụ kiều bào và giáo hội việt nam để chuyển dần về hướng mục vụ TGP Paris. Dẫu sao, nhiều ít, GXVN không thể không có một chương trình mục vụ ba chiều kích hướng ngoại : Tổng Giáo Phận Paris, Các Cộng Đoàn Công Giáo Việt Nam tại Pháp-Hải Ngoại và Giáo Hội Việt Nam.
Ngoài ra, sự thành đạt không thể có, nếu thiếu ơn Chúa hay thiếu sự hiệp nhất cộng đoàn. Sự hiệp nhất đòi hỏi sự đức độ và tài khéo của người trách nhiệm và sự dấn thân, sáng kiến và tuân phục của các người cộng tác.
Mức độ thành công mục vụ của giáo xứ, được đo lường do những thành quả cụ thể bằng số ơn gọi tận hiến phát xuất từ giáo xứ, bằng số giáo dân tham dự các hội đoàn và công việc mục vụ, bằng số tân tòng mỗi năm, bằng số các bí tích thực hiện,… biểu lộ tài đức của người trách nhiệm là Cha Sở, và sự khéo léo, đức độ, nhất là sự vâng phục và dấn thân của người thừa hành cộng tác viên, là các cha phó, các nam nữ tu sĩ, các quý chức Hội Đồng Mục Vụ và toàn thể giáo dân.
Paris, ngày lễ tro, 09.03.2011
Trần Văn Cảnh